logo

vrijdag, 08 mei 2009 01:00

Stel je voor dat fair trade de gewone handel werd...

Written by
Rate this item
(0 votes)

 

Zaterdag 9 mei is het internationale dag van de fair trade. Dat is sowieso al een klein beetje een feestdag. Vooral voor iedereen die al vele jaren van dichtbij betrokken is bij de fair trade. Producenten in het Zuiden die een eerlijke prijs voor hun producten krijgen, en zo waardig en trots hun leven kunnen uitbouwen. De organisaties, zoals in ons land Oxfam Wereldwinkels, die op prachtige wijze de eerlijke handel dichtbij brengen en zo een concrete bijdrage leveren aan rechtvaardige Noord-Zuid-relaties. De consumenten, die hun maatschappelijke betrokkenheid gestalte kunnen geven via hun koopgedrag. De voorbije jaren steeg de omzet van fairtradeproducten en nam ook het aantal merken met fairtradeproducten toe. We gaan de goede richting uit dus. Maar het is nog steeds een aarzelende feestdag. Misschien is de fair trade bij wijze van spreken nog te veel de sympathieke omweg voor wie tijd heeft om rustig door het platteland te rijden en te genieten van het landschap, terwijl een beetje verder de viervaksbaan van de ‘gewone' handel ligt. En wat sympathiek is, is al gauw ongevaarlijk...

Er is echter niets ‘softs' aan de realiteit van de wereldhandel of aan de leefomstandigheden van de producenten in het Zuiden. De manier waarop we de wereldhandel organiseren, vooral via het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), is fundamenteel onrechtvaardig. Eigenlijk kunnen we pas echt feest vieren als alle handel fair trade is. Eerlijke handel mag niet marginaal blijven tegenover de andere handel. In eerste instantie kan er nog erg veel gebeuren om het marktaandeel binnen het huidig kader uit te breiden. Zo is er nood aan een goed wettelijk kader voor fair trade, zodat ondubbelzinnig voor alle betrokkenen duidelijk is welke producten aan de degelijke criteria van fair trade beantwoorden. Als consument kun je dan een goede keuze maken, en ben je niet zomaar overgeleverd aan allerlei labels die zich wel ‘ethisch' voordoen, maar geen garanties bieden. Uit een recent onderzoek blijkt trouwens dat ongeveer de helft van de Belgen voorstander is van een erkenning van fairtradecriteria door de overheid. Producten van de fair trade moeten ook zoveel mogelijk in de reguliere handel, dus ook in de supermarkt, zodat nog meer consumenten ze kunnen kopen. En we kunnen echt stappen vooruit zetten als de verschillende overheden en zoveel mogelijk bedrijven een eenduidige keuze maken voor fair trade in hun aankoopbeleid, als onderdeel van een ondubbelzinnige keuze voor duurzaam aankopen.

Het is merkwaardig dat sommigen het bevorderen van fair trade nog steeds proberen voor te stellen als een ‘verstoring' van de markt. Zo'n stelling is op zijn zachtst gezegd cynisch als je de realiteit van het handelssysteem bekijkt. In werkelijkheid is de niet-eerlijke handel te beschouwen als een verstoring van de markt. Een markt kan pas werkelijk ‘vrij' zijn, als ze geen ecologische en sociale schuld genereert. Dat wil zeggen dat sociale en ecologische criteria eigenlijk als normale kwaliteitscriteria van goede productie zouden moeten beschouwd worden, en niet als een verstoring. Net het omgekeerde dus van hoe we nu in het WTO-kader de handel organiseren.

De wereldwijde beweging van de fair trade heeft tot nu toe een geweldige pioniersrol gespeeld en bewezen dat het wel degelijk anders kan. Maar fair trade mag geen excuustruus worden, iets waarmee we ons geweten sussen om verder niets te moeten veranderen aan de relaties tussen Noord en Zuid.

Van ons land, en zeker ook van de EU verwachten we een voortrekkersrol voor mondiale ecologische rechtvaardigheid. De huidige crisis mag niet gebruikt worden om de oude recepten met nog meer politieke druk door te duwen. Volgens de Wereldbank zullen er in 2009 40 miljoen mensen meer in de armoede geduwd worden door de financiële crisis. Als gevolg van het falend mondiaal beleid leven nu 963 miljoen mensen in honger. Er is dus nood aan een omslag. De blokkering die er al lang bestaat in de WTO, moet aangegrepen worden om nieuwe wegen uit te gaan en van de principes van fair trade de norm te maken voor de spelregels van de andere wereldhandel. Even noodzakelijk is een bijsturing van ons huidig landbouw- en voedselmodel. Laten we hier in het Noorden onze landbouw verduurzamen, ervoor zorgen dat we geen onrechtmatig beslag leggen op grote oppervlaktes vruchtbare grond in het Zuiden, en een eerlijke toegang geven aan landbouwproducten op onze markten. Een sluitstuk van dit alles is natuurlijk ook een rechtvaardig klimaatakkoord in Kopenhagen later dit jaar. De klimaatverandering is in de eerste plaats een rechtvaardigheidsprobleem. Een mondiale minderheid van rijken draagt de grootste verantwoordelijkheid, terwijl een meerderheid van armen er de grootste gevolgen van draagt. Volgens de VN zullen in Afrika tegen 2020 tot 250 miljoen mensen geconfronteerd worden met drastische watertekorten, en ruim meer dan 150 miljoen mensen dreigen te moeten verhuizen door extreme weersomstandigheden en serieuze minderopbrengsten bij de oogst. Van de EU verwachten we dat zij enerzijds de eigen uitstoot van broeikasgassen drastisch naar beneden brengt, en dat volledig zelf realiseert en dus niet ‘afkoopt'. En anderzijds moet de EU actief bijdragen aan het opvangen van de reële gevolgen van de klimaatverandering in het Zuiden door voldoende steun voor adaptatie.

Laten we van de internationale dag van de fair trade een echte feestdag maken. Van de leidende politici in ons land en in de EU verwachten we meer dan enkel lippendienst. Fair trade mag geen niche blijven, maar moet de norm worden. En of dat lukt hangt af van de bereidheid om echt iets te doen aan de spelregels van de huidige globalisering.

Jan Mertens

Read 4098 times Last modified on zaterdag, 12 december 2015 12:16
Jan Mertens

Jan Mertens is beleidsmedewerker. Hij studeerde Germaanse Filologie en woont in Leuven.

janmertens.blogspot.com

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.