logo

dinsdag, 12 mei 2015 10:15

De grootste winst van het Maagdenhuis is het ontstane politieke bewustzijn

Written by Tivadar Vervoort
Rate this item
(0 votes)

November 2014 begonnen de protesten aan de Universiteit van Amsterdam. Zij richten zich in eerste instantie tegen de reorganisatie van de Faculteit der Geesteswetenschappen, thuis van opleidingen als filosofie, geschiedenis, letterenopleidingen en cultuurwetenschappen. De hele academische gemeenschap, studenten én docenten, keerden zich tegen de plannen opleidingen op te heffen en samen te voegen, onderwijs te verbreden en het onmogelijk maken van specialisatie binnen de bachelors en masters. Het protest verenigde zich in de actiegroep ‘Humanities Rally’, maar de geleverde kritiek van deze studenten en docenten werd niet gehoord; niet door het faculteitsbestuur, niet door het College van Bestuur van de UvA en niet door de minister van onderwijs, die de gestelde kamervragen rechtstreeks naar de faculteit retourneerde.

Duidelijk werd dat studenten en personeel te weinig inspraak hebben op het beleid van hun universiteit. De bestuursstructuur van de universiteit heeft de afgelopen jaren een dusdanige vorm aangenomen, dat de inhoud van opleidingen en vakken niet door academici, maar door financiële verdelingsmodellen en top-down governancestructuren wordt bepaald. De jarenlang opgestapelde frustraties hierover kwamen op de hele universiteit bovendrijven met de bezetting van eerst het Bungehuis en later het Maagdenhuis. Duidelijk werd dat bestuurders kritiek op hun beleid, die veelal vanuit opleidingsinhoudelijke argumentatie voortkomt, niet wilden of konden horen. Al die frustraties uitten zich de afgelopen maanden in protesten, demonstraties en bezettingen. Studenten organiseerden zich, docenten organiseerden zich. Er ontstond een levendig debat over hoe de universiteit wél zou moeten functioneren en heel de universiteit werd zich bewust van de noodzaak het universitaire systeem te heroverwegen.

Inmiddels zijn de studenten die in het Maagdenhuis overnachten hardhandig verwijderd door de sterke arm van de staat, ondanks hun toezegging zelf het pand te verlaten. Tegelijkertijd buigen nu ook onafhankelijke commissies zich over de financiële en democratische situatie van de universiteit. Het College van Bestuur en ook decanen van faculteiten zagen eindelijk in dat nog meer debatavonden en open brieven vol van zalvende woorden de huidige vertrouwenscrisis niet meer konden sussen. De UvA kwam met een tienpuntenplan om aan de gestelde eisen ter democratisering en decentralisering tegemoet te komen, de Faculteit der Geesteswetenschappen legde reorganisaties stil. Bij rechtsgeleerdheid nam de decaan zelf het initiatief gesprekken tot vernieuwingen door te voeren. De voorzitter van het College van Bestuur nam ontslag en de Raad van Toezicht stelde de decaan van rechtsgeleerdheid aan de hervormingsprocessen te begeleiden.

Het front van het protest is daarmee teruggekeerd naar meer inhoudelijke en constructieve podia. De decentralisering en democratisering waar de academische gemeenschap om vraagt, wordt nu in een commissie door diezelfde gemeenschap geconstitueerd. Naast de debatten en lezingen in het Maagdenhuis, de agora van de universiteit, werden er op faculteits- en opleidingsniveaus analyses gemaakt van wat er mis is in de beleidsprocedures van de universiteit. De academische gemeenschap begrijpt dat met behulp van protest ereen ruimte gecreëerd is waarin iets veranderd kan worden. Hoewel het vertrouwen in de bestuurders van de universiteit nog steeds laag ligt, is er wel vertrouwen in de gemeenschap zelf. Die gemeenschap zal nu haar eisen moeten concretiseren en uit moeten werken hoe de organisatie van de universiteit wel vormgegeven moet worden. Deze vorm, die naar opleiding verschillend kan zijn, zoals ook de materie en methodologie van opleidingen kan verschillen, kan juist nu gestalte krijgen. Het protest staat dus op sluimerstand. Tijdens de onderhandelingen tussen de protestgroepen en bestuurders werd toegezegd dat de adviezen van de gevormde commissies per definitie geïmplementeerd zullen worden. De facto ligt de macht over de toekomst van de universiteit dus bij de academische gemeenschap. Nu bezettingen en protesten voorbij lijken te zijn, is de grote vraag of de bestuurders van de universiteit, de jure de machthebbers, inderdaad de gevormde hervormingsplannen door zullen voeren. De paradox tussen de geïnstitutionaliseerde macht en de onmogelijkheid die instituten vanbuiten te veranderen toont zich hier. Eén ding is echter zeker; mochten de powers that be niet mee willen werken met de hervormingsagenda van docenten en studenten, dan zullen zij in nog grotere getallen de straat op gaan. De grootste winst van het afgelopen halfjaar is dan ook het ontstane politieke bewustzijn binnen de universiteit; geen student of docent die geen ideeën heeft over hoe om te gaan met de organisatie van de eigen microsamenleving, iedere student heeft zijn of haar kritiek over hoe het gaat bij de eigen opleiding klaarliggen. Voor zover we van dit bewustzijn niets kunnen verwachten op de universiteit zelf, weten we in ieder geval dat een hele generatie de mogelijkheid van politieke verandering ook op een later moment niet zal vergeten.

 

Read 3167 times Last modified on maandag, 18 mei 2015 12:23

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.