logo

woensdag, 12 november 2008 00:00

En als we nu eens op lange termijn zouden gaan denken?

Written by
Rate this item
(0 votes)
 

Er is een verband tussen de huidige financiële crisis en de ecologische crisis. Ze zijn mee veroorzaakt door een politiek systeem dat er nauwelijks in slaagt op lange termijn te denken. En daarvoor betalen de huidige en toekomstige generaties een zware prijs.

Steeds opnieuw wordt de politiek ertoe verleid of quasi verplicht om langetermijnbelangen op te offeren voor de korte termijn. Onder druk van de financiële sector, en mee verblind door de verwachtingen op een eindeloze toename van kapitalen, stonden politici toe dat banken erg discutabele en gevaarlijke financiële producten gingen gebruiken. Het financiële systeem werd meer en meer losgekoppeld van de reële economie en ook van de politiek. Politici stelden zich in een dienende rol tegenover de hyperventilerende financiële markten en gaven zowat al hun controlemechanismen uit handen. De gevolgen daarvan kennen we. Een van dé steunpilaren van het gangbaar maatschappelijk model blijkt te zijn gebouwd op drijfzand. De meest kwetsbaren wereldwijd zullen er andermaal de zwaarste prijs voor betalen.

Met de klimaatcrisis is het niet anders. Al te lang werden signalen dat onze economie zwaarder op de planeet woog dan de draagkracht toestond genegeerd. De klimaatverandering is ondertussen een feit, en het zijn opnieuw de meest kwetsbaren die de zwaarste prijs zullen betalen. En nu er op Europees niveau moet beslist worden om te kiezen voor een ambitieus klimaat- en energiepakket zie je dat veel politici beginnen te twijfelen. Ze proberen de ecologische keuzes voor zich uit te schuiven (nu nog even niet, de ‘oude' economie moet eerst) of te verplaatsen naar anderen (eigen klimaatdoelstellingen elders proberen te realiseren). Dat vergroot niet alleen de risico's, het betekent ook een gemiste kans. Net door nu voluit te kiezen voor grootschalige ecologische innovatie kan men de dreigende economische crisis counteren en ook voorkomen dat de druk op de planeet toeneemt.

Al te vaak komt de politiek in een rol van crisismanager terecht. Wanneer de zaken uit de hand gelopen zijn, moet er daadkrachtig worden opgetreden en willen politici het beeld van ‘leiderschap' opwekken. De problemen oplossen als ze zich stellen, heet dat dan. Het zou nu toch stilaan voor iedereen duidelijk moeten zijn dat we het ons niet meer kunnen permitteren om problemen tot een dergelijke dimensie te laten uitgroeien voor we ze aanpakken.

Echt leiderschap zou erin moeten bestaan dat er verder vooruit wordt gekeken, dat politici zich eindelijk durven te onttrekken aan de genadeloze waan van de dag. Dat is niet simpel. Onze politieke instellingen, die functioneren in een mediademocratie, zetten er niet meteen toe aan. We hebben het voldoende gemerkt in de slepende communautaire crisis: de verste horizon die voor veel politici geldt, is die van de eerstvolgende verkiezingen.

Er zijn voorbeelden waarin de politiek toch probeert een beetje verder te denken. Los van alle kritiek die erop kan gegeven worden, het idee van een generatiepact is tenminste een poging om rond het thema van de vergrijzing in een ander politiek tijdsperspectief terecht te komen.

Wat kunnen we doen om binnen de politiek het langetermijndenken te verankeren? De Britse klimaatactivist George Monbiot deed daarover onlangs in een column bij The Guardian een interessant voorstel: een 100 jaar-commissie. In wezen is het een simpel idee. Stel in het parlement een commissie samen met parlementsleden die als belangrijkste taak hebben permanent na te denken over de gevolgen in 10, 20, 50 en 100 jaar tijd van het huidige beleid. Men zou materiaal moeten verzamelen, rapporten publiceren en aanbevelingen doen aan de regering. Door zo'n commissie in het parlement te zetten verplaats je de discussie niet naar een ‘veilige' externe instantie, én geef je in het parlement een stem aan die betrokkenen - onze kinderen en kleinkinderen - die nu nog geen stem hebben maar wel zullen geraakt worden door de keuzes die nu al dan niet gemaakt worden.

Een dergelijke commissie is zeker geen wonderoplossing, en ze kan ook niet in de plaats komen van harde discussies die hier en nu moeten gevoerd worden. Ze zou wel een broodnodige politieke ruimte kunnen leveren om de toekomst in de huidige politiek te verankeren. En dat dat meer dan noodzakelijk is, zal hopelijk niemand meer ontkennen.

Jan Mertens

Read 4465 times Last modified on zaterdag, 12 december 2015 12:16
Jan Mertens

Jan Mertens is beleidsmedewerker. Hij studeerde Germaanse Filologie en woont in Leuven.

janmertens.blogspot.com

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.