logo

vrijdag, 03 juni 2011 11:18

RESISTENTIE

Written by
Rate this item
(0 votes)

De EHEC bacterie zorgt voor paniek. Een bacterie waartegen geen enkel antibioticum nog werkt. Maar zo zijn er al verschillende bacteriën onder ons. De antibiotica resistentie kost wereldwijd duizenden slachtroffers. Het werd jaren geleden allemaal voorspeld. De farma industrie pleegde schuldig verzuim. Andermaal zal de overheid moeten ingrijpen en redding brengen.

“We worden geconfronteerd met een terugval naar de donkere dagen van de geneeskunde, waarbij antibiotica niet langer werkzaam zijn tegen een groot aantal infecties. Meer zelfs antibiotica veroorzaken infecties, waarvan sommige epidemisch en dodelijk…”

Een sombere voorspelling van Geoffrey Cannon in zijn boek “Superbug. Nature’s Revenge – why antibiotics can breed disease” (1995). In zijn boek klaagt hij het overmatig gebruik van antibiotica aan, in de geneeskunde maar ook in de landbouw. En hij voorspelt de komst van superbacteriën, waar geen antibiotica meer tegen gewassen zullen zijn. In het boek gaat hij uitgebreid in op het voorbeeld van escherichia coli (e-coli), een onschuldige darmbacterie (commensaal), maar die zich ongecontroleerd kan gaan vermenigvuldigen en kan uitgroeien tot een nieuwe ziekteverwekker als samen met schadelijke bacillen in onze darm ook symbiontische bacteriën (die bijv. helpen met de spijsvertering) worden uitgeroeid. Beschouw de darmflora als een kwetsbaar ecosysteem waar bacteriën in symbiose leven met het menselijk lichaam, maar ook als symbionten van elkaar. Antibiotica kunnen dit evenwicht ruw verstoren en ongewilde neveneffecten uitlokken. De vermenigvuldiging van E coli kan in die omstandigheden de darmwand en het darmslijmvlies beschadigen en zorgen voor darmontstekingen (colitis). Het probleem wordt nog groter als het gaat om kwaadaardige, invasieve E coli-stammen. Tot zover Cannon in 1995.

De plotse uitbraak van de EHEC-bacterie in Duitsland in 2011 (EHEC = EnteroHemorragische E Coli, letterlijk :  een e coli – variant die tot bloederige aantasting van de ingewanden leidt) past helemaal in het plaatje dat Cannon jaren geleden al schetste. Het is bijzonder verontrustend dat de oorsprong van de besmetting niet gevonden wordt. Duitsland beschuldigde Spanje, en zelfs een Spaanse bioboer. Maar blijkbaar ten onrechte. Het enige dat vast staat is dat het om een nieuwe agressieve   e coli-variant gaat die wild om zich heen grijpt. Op 3 juni al 18 doden en 1600 mensen ernstig ziek, met het risico op blijvende gezondheidsschade en bovendien ernstig besmettingsgevaar. Maar het meest verontrustende is dat het om een echte superbacterie gaat, een bacterie waartegen geen enkel antibioticum meer helpt. Dat wordt slechts in de marge vermeld. Alsof dat een normale gang van zaken is.

En cynisch genoeg is het dat ook. De superbacteriën zijn al lang onder ons.  In de Europese Unie sterven elk jaar minstens 25.000 mensen aan infecties waartegen antibiotica niet langer opgewassen zijn. De economische schade loopt op tot 1,5 miljard €.  Dat bleek uit onderzoek van het Europees Geneesmiddelen Agentschap vorig jaar. Men spreekt dikwijls van ziekenhuisbacteriën, omdat het probleem daar veelvuldig voorkomt en ook doorgegeven wordt. In België alleen sterven elk jaar meer dan 2.500 mensen door de ziekenhuisbacterie, bevestigde minister Onckelinx onlangs nog. Tot voor kort ging het vooral om MRSA (het tegen Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus). Meticilline is een vertegenwoordiger van de groep beta-lactam-antibiotica die doorgaans worden gebruikt bij de bestrijding van stafylokokkeninfecties. Vorig jaar beschreef het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu de opmars van een andere ziekenhuisbacterie, clostridium difficile.  

De laatste tijd is vooral ook de ESBL-producerende bacterie in opmars. ESBL staat voor “Extended Spectrum Beta-Lactamase”. Dit is een enzyme dat bepaalde soorten antibiotica (penicillines en cefalosporines) gewoon afbreekt. De bacteriën die ESBL's kunnen produceren zijn darmbacteriën : Klebsiella en U raadt het al : Escherichia coli. In Azië circuleert een vergelijkbaar enzyme : het NDM1- enzyme (New Dehli Metallo 1-enzyme), dat in staat blijkt om ook het laatste nog werkzame antibioticum Carbapenem te slopen.

Nog cynischer is dat de farmaceutische industrie het laat afweten bij de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Ook daar had Cannon 15 jaar geleden al voor gewaarschuwd. Op een driedaagse internationale conferentie over het antibioticaresistentieprobleem in het Zweedse Uppsala vorig jaar werd dringend meer overheidsingrijpen gevraagd. De overheid moet dringend paal en perk stellen aan het voorschrijfgedrag van artsen die nog altijd te veel antibiotica voorschrijven, zelfs voor een gewone bronchitis. België geldt sinds de preventiecampagnes gelanceerd door de groene minister Magda Aelvoet als model. Ten tweede moet dringen meer gekozen worden voor smalspectrum-antibiotica. Terwijl nu veel te veel breedspectrum-antibiotica worden voorgeschreven die veel grotere vernietigingen aanrichten. Hopelijk kan in de toekomst met “nanobodies” ervoor gezorgd worden dat nog kleinere doses op exact de juiste locatie in het lichaam worden afgeleverd. Ten slotte moet de overheid tussen komen en de ontwikkeling van nieuwe antibiotica mee ondersteunen. Het feit dat de markt dit zelf niet doet, is na het klimaatprobleem een tweede levenbedreigend voorbeeld van markt falen. De farma-industrie is meer geïnteresseerd in winsten door de productie van medicijnen voor chronische ziekten. En blijft intussen veel te veel antibiotica verkopen tegen beter weten in.

Helemaal onverantwoord is het massale antibioticagebruik buiten de geneeskunde. Om puur commerciële redenen worden nog altijd op veel te grote schaal antibiotica ingezet in de veeteelt, maar ook voor gewasbescherming. Europa tracht het gebruik aan banden te leggen, maar de acties ter zake zijn duidelijk “too little too late”. De alternatieven bestaan : biologische landbouw, agro-ecologie,.., maar krijgen onvoldoende kansen in een landbouwsysteem dat in handen is van multinationals en éénzijdig gericht is op snelle winsten.

Ecologen leggen dikwijls de band met pesticiden en pesticidenresistentie. Of de kwalijke effecten van de zogenaamde totaalpesticiden. Het mechanisme is het zelfde. Ook in de industriële landbouw worden op grote schaal chemicaliën ingezet die ecosystemen grondig ontwrichten en mensen wereldwijd vergiftigen. Ook hier zijn het de grote agro- bedrijven en hun nood aan snelle winsten die de keuzes dicteren. En ook hier slaat de natuur terug met steeds meer en sterkere resistente vormen van ongedierte en onkruid, “superbugs” en “superweeds”.

Waarna de volgende veldslag begint : de ontwikkeling van herbicide - resistente planten. En een pikant detail : bij de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen, worden dikwijls antibiotica resistente genen gebruikt als markergenen. O.m. bij de veldproeven met aardappelen. En zo is de cirkel rond…

 

Johan Malcorps

Read 14456 times Last modified on vrijdag, 03 juni 2011 11:40
Johan Malcorps

Fractiesecrertaris van de Groen!-fractie in het Vlaams

Parlement - voormalig parlementslid en politiek

secretaris van Groen!

C:\Users\johan.malcorps\Pictures\080620_01_JohanMalcorps.jpg

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.