en

Winkelwagen leeg

Denktank voor Sociaal-Ecologische Verandering

Uitgelicht

Uitgelicht (4)

Children categories

Essay

Essay (0)

persoonlijk oefening tot een overtuigend betoog, haakt op maatschappelijk debat maar niet verbonden met dagdagelijkse actualiteit

View items...

Een wedstrijd die niemand kan winnen

04 januari 2021 by Uitgelicht 448 Views
Dirk Holemans

Written by

Van de megastallen in de landbouw tot de tsunami van pakjes: het moet steeds sneller en goedkoper. We moeten leren ondernemen binnen de grenzen van mens en planeet, schrijft Dirk Holemans.

 

2020: het jaar waarin alle klimaat­records werden gebroken (DS 29 december): 38 graden in Siberië, hittegolven in ons land, het warmste decennium ooit. De grenzeloze natuur­vernietiging ging door. Ondertussen weten we ook in Europa hoe dat een toename van pandemieën kan veroorzaken. Tot een omslag van ons economische model heeft dat inzicht nog niet geleid. Nog steeds draait het om sneller, meer en goedkoper, gedreven door winst en groeidwang in een geglobaliseerde economie.

Neem de impact van winstgedreven schaalvergroting in de veeteelt. Die kennen we nu goed door de onderzoeksreeks over ‘veefabrieken’ in deze krant. De noodzaak om wereldwijd te concurreren, drijft boeren naar megastallen. Dat betekent: je vastrijden in steeds meer schulden of loonslaaf worden van grote concerns. Het is treffend hoe de vertegenwoordiger van een boerenorganisatie het samenvatte: dit is een wedstrijd die je niet winnen kunt (DS 28 november).

Niet alleen boeren verliezen. Megastallen zijn gigantische uitstoters van stikstof. Die verzuurt de grond tot er alleen bramen en netels overblijven (DS 19 december). In Nederland besliste de rechter al dat de stikstofuitstoot niet mag stijgen, maar in Vlaanderen blijft het uitkijken naar een goede regelgeving.

Niet alleen bij ons verliezen mens en natuur. Veevoeder komt uit Zuid-Amerika, waar biodiverse regenwouden verdwijnen voor zielloze monoculturen, vol uitbuiting en pesticiden. Dat allemaal omdat we het logisch vinden dat boeren wereldwijd met elkaar concurreren, sociale en ecologische bescherming bijzaak is en de plofkip tegen de laagste prijs een grote meerwaarde betekent. Economen spreken van global value chains. Spreken we niet beter van wereldwijde ontwaardingsketens? Voor de winst van een kleine groep investeerders, onttrekken of vernietigen we wat van waarde is, van Brazilië tot de boer en het natuurgebied in de buurt.

 

Pakjestsunami

De zielloze globalisering in de landbouw vertoont gelijkenissen met de pakjestsunami, als illustratie van het wereldwijde consumptiepaleis. Zat online kopen al in de lift, de lockdown deed er nog een schep bovenop. De gigant Amazon toont de waanzin van de interneteconomie: ceo Jeff Bezos is nu de rijkste man ter wereld, terwijl arbeiders in zijn magazijnen zich wereldwijd in mensonterende omstandigheden uit de naad werken. Alleen al in Oostenrijk vernietigde Amazon vorig jaar meer dan een miljoen geretourneerde pakjes. Het vernietigt dus systematisch nieuwe goederen. Een pijnlijke zaak die doet denken aan al het weggegooide voedsel deze lente, toen door corona de uitvoer stilviel voor onder meer onze aardappelsector, wereldkampioen in de export van diepvriesaardappelen. Nog een voorbeeld van een zogenaamde wereldwijde ‘waardeketen’.

De sector van pakjesleveraars is in hetzelfde bedje ziek. Het zou, als het niet tragisch was, bijna lachwekkend zijn, het verschil tussen vervoer per bestelwagen of per vrachtwagen. Voor de camions is er al decennia regulering, maar bij bestelwagens lijkt het wel het Wilde Westen. Geen rij- of rusttijden, geen acties tegen sociale dumping. Terwijl we vrachtwagens zo veel mogelijk uit de bebouwde kom weren, racen onderbetaalde chauffeurs met hun bestelwagens onder grote tijdsdruk door onze woonstraten. De gelijkenis met de boeren is treffend: die moeten steeds meer produceren tegen kleinere marges, terwijl de druk blijft stijgen. Zowel in Nederland als in eigen land is het slecht gesteld met de arbeidsvoorwaarden. Mensen zonder contract werken veel te lange dagen (DS 12 december).

 
Digitale 19de eeuw

Dan zijn er nog de koeriers die maaltijden aan huis bezorgen. Hun werkomstandigheden staan haaks op zaken waarvoor decennia sociale strijd is gevoerd. Stel je voor dat je gaat solliciteren, en ze je een fijne arbeidservaring aanbieden. Maar je bent niet verzekerd, je moet je eigen vervoersmiddel – essentieel voor de job – betalen en je wordt betaald op basis van stukwerk. Dan zit je eigenlijk niet ver van een digitale 19de eeuw. De strijd tegen stukwerk, dat vervangen werd door een goed uurloon, was een cruciale overwinning richting een welvaartsstaat met arbeidsrechten.

Zoals elk jaar toonden we in december tijdens De Warmste Week gretig dat de meeste mensen deugen. Maar daar zijn we niets mee als we onze ogen sluiten voor hoe de neoliberale economie wereldwijd de concurrentie organiseert ten koste van mens en natuur. Steeds sneller, meer en goedkoper: het is een race to the bottom die ecosystemen onderuithaalt, mensen uitbuit en de sluipende onvrede in onze samenleving aanwakkert. Niet toevallig pleiten economen als Kate Raworth voor een regeneratieve economie, die mens en natuur niet degenereert, maar maakt dat mens en natuur floreren. Dat lukt alleen als een democratie de moed heeft om de economie te reguleren en er harde grenzen aan te stellen. Wat niet helpt, zijn uitspraken zoals die van minister van Landbouw Hilde Crevits (CD&V), die doet uitschijnen dat de vrijemarkteconomie de enig aanvaardbare optie is. Dat is bullshit: landbouw is op Europees vlak net de sterkst gesubsidieerde sector. Met de goedkeuring van Crevits jaagt die al decennialang schaalvergroting en wereldwijde concurrentie aan.

Nu, geen enkele economie kan zonder regelgevende overheid. De cruciale vraag is ten dienste van welke groepen ze wordt gereguleerd. Daarnaast is een beleid dat ecologische grenzen negeert onhoudbaar. Dat weten we al een halve eeuw, sinds het rapport Grenzen aan de Groei, maar de Vlaamse regering denkt die ecorealiteit te kunnen ontkennen met een falend beleid op het gebied van energie, ruimtelijke ordening, klimaat, mobiliteit en landbouw.

Mijn nieuwjaarswens: politici met een toekomstvisie die de economie weer in een democratische doos stoppen, gericht op het welzijn van mens en natuur. Waarbij een warme samenleving de normen oplegt waaraan de economie moet voldoen, en niet omgekeerd. Dat was ook de kernboodschap van het Natuurrapport Vlaanderen (DS 14 december): er is nood aan ‘systeemveranderingen in sectoren als de huishoudens, landbouw, energie, industrie, transport en handel’. Alleen ‘transformatieve verandering’ geeft zicht op een betere toekomst.

Het gaat niet louter om minder stikstof uitstoten of sociaal misbruik bannen bij pakjesdiensten. Het gaat om de positieve zoektocht naar een goed leven voor iedereen binnen de grenzen van de planeet. Dat is de opdracht voor 2021.

Dit opiniestuk verscheen op 2/1/21 in De Standaard.

Read more...

Ecopolis 2020: AGAIN(ST) NATURE

06 oktober 2020 by Uitgelicht 365 Views
Administrator

Written by

Ecopolis 2020: AGAIN(ST) NATURE - 18/10/20

Anno 2020. De natuur staat in brand, van Australië tot de Kempen. Bossen gaan voor de bijl, beton overal, een miljoen soorten dreigt te verdwijnen. Een virus zet de wereld op zijn kop. Roofbouw op de natuur zet onze bestaanswereld op losse schroeven. Kwetsbare groepen hier en in het Zuiden krijgen het nog harder te verduren.

Hoelang zagen we nog aan de tak waarop we zitten? Of gooien we het roer om?

Ecopolis 2020 legt de vinger aan de pols en kijkt vooruit. Wat zijn de post-corona uitdagingen? Hoe voelen we ons terug deel van de natuur? Hoe ondersteunt dit een krachtdadig klimaat- en natuurbeleid? Welke transities zijn nodig – in stad, landbouw, enz.- voor een samenleving die mens en natuur respecteert. En iedereen zicht geeft op een goed leven.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ecopolis gaat voor een online editie

Met de recente opstoot van het coronavirus, hebben we een moeilijke knoop doorgehakt. Dit jaar geen editie met publiek in de zaal, maar een volledig online gebeuren. We voorzien een gezellige studio op de scène van het Kaaitheater, en zenden de lezingen en gesprekken rechtstreeks uit naar jouw woonkamer, met gelegenheid tot online interactie. 

Waarom deze beslissing? Ecopolis is bij uitstek een programma waarbij publiek de zaal in en uit wandelt, met elkaar in gesprek gaat, samen eet en drinkt… Deze persoonlijke live-interacties zijn in de huidige omstandigheden te vermijden, en dus kiezen we met Kaaitheater voor een warm online welkom. Via smartphone zal je bovendien vragen kunnen stellen aan de moderator.

Het programma van Labiomista gaat niet door. Ecopolis Vormingplus Kempen gaat, omwille van de beperkte capaciteit, wél gewoon door in CC ’t Schaliken in Herentals. 

Heb je al een ticket?
Kocht je een ticket voor een enkel dagdeel van Ecopolis Brussel, dan krijg je vrijdag een zoomlink doorgestuurd om de héle dag online te volgen.
Kocht je zowel een voor- als namiddagticket, of een Labiomista-ticket, dan krijg je een zoomlink en €5 terugbetaald. Hiervoor sturen we je een terugbetalingsformulier.

Ecopolis zal simultaan worden vertaald in het Nederlands, Frans en Engels.

Koop nu je tickets en maak er een inspirerende dag van! 

Read more...

Lancering nieuwe Oikos-publicatie Het Ecologisch Kompas (EPO)

07 september 2020 by Uitgelicht 2137 Views
Administrator

Written by

Op 25 september lanceert Denktank Oikos haar nieuwe publicatie Het Ecologisch Kompas.

Het boek wil een antwoord bieden op de onzekere wereld, met toenemende ongelijkheid, een economie zonder veerkracht en de klimaatcrisis. Er is nood aan een nieuw hoopvol perspectief. Het gaat over zich verbonden weten met elkaar en de natuur, zich solidair voelen met alle aardbewoners en de toekomstige generaties. Over het streven naar levenskwaliteit in plaats van steeds meer en altijd sneller. Het Ecologisch Kompas probeert in deze turbulente tijden de richting aan te wijzen waarin we niet alleen catastrofes vermijden maar bovenal een nieuwe invulling geven aan wat het goede leven voor iedereen kan betekenen.

Een boek met bijdragen van Annelies Debels, Marie-Monique Franssen, Myriam Dumortier, Jessika Soors, Imade Annouri, Jef Peeters, Jan Mertens, Johan Malcorps en Dirk Holemans.

De boeklancering vindt plaats op 25 september om 14u in het Gentse Minard theater. Drie auteurs gaan in gesprek met inspirerende stemmen uit het middenveld over drie dimensies van de sociaalecologische uitdaging:

- Just Transition: een uitdaging voor industrie en landbouw

  • Auteur Myriam Dumortier (expert agroecologie INBO) en Pieter Verbeek (Adviseur Milieu en Energie ABVV)

- Klimaatactivisme 2.0

  • Auteur Jan Mertens (beleidsmedewerker Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling) en Jolien Paeleman (Extinction Rebellion)

- Ecologisme in een diverse samenleving

  • Auteur Imade Annouri (Vlaams parlementslid Groen) en Martha Balthazar (schrijfster en theatermaker)

Praktisch

Inkom is gratis, inschrijven verplicht via info@oikos.be

Je kan het boek in voorverkoop bestellen via deze link. Je kan het boek dan meenemen op de boeklancering, ofwel sturen wij het naar je op. 

Read more...

De biodiversiteitscrisis

12 juni 2020 by Uitgelicht 751 Views
Myriam Dumortier

Written by

In 2001 besloten de Europese leiders om tegen 2010 het verlies van biodiversiteit in Europa te stoppen. In 2010 bleef de biodiversiteit echter verder achteruitgaan. In het kader van het Biodiversiteitsverdrag volgde een mondiaal engagement om tegen 2020 het wereldwijde verlies van biodiversiteit te stoppen. Ondertussen zijn we 2020 en zijn de berichten over de achteruitgang van de biodiversiteit alleen maar alarmerender geworden. Dit werd de inzet voor de tweejaarlijkse COP (Conference of Parties) van het Biodiversiteitsverdrag in oktober 2020 in China. De opbouw naar deze conferentie werd echter bruut doorkruist door SARS-CoV-2, een van de onooglijkste vormen van biodiversiteit op aarde. De conferentie is naar het voorjaar 2021 verschoven. Wat is er aan de hand met de biodiversiteit?

Klik hier om het volledige artikel te lezen.

Read more...
Don't have an account yet? Register Now!

Sign in to your account