logo





  • Aral Balkan
  • Kate Raworth
  • Yochai Benkler
  • Vandana Shiva
  • Rob Hopkins
  • Michel Bauwens
  • Harald Welzer
  • Saskia Sassen
  • Tine Hens

Laatste bijdragen schrijversgemeenschap

  • Home
  • Displaying items by tag: samenleving

Ik lig in bed, ben bijna in slaap en plots voel ik het heftig aan de deur van mijn bewustzijn bonken. Een diepe boosheid en verontwaardiging – ja, ver-ont-waardiging – werkt zich naar boven, niet meer onder te duwen. Ik voel dat ik het woorden moet geven. Ik voelde eigenlijk al meteen hoe diep zijn uitspraak me raakte, hoe fundamenteel fout het was, maar wilde niet meteen in de stroom van publieke tegenreacties meegaan.

Ik wilde eerst begrijpen waarom dit mij zo diep raakte. En het is mijn lijf dat mij daarover het eerst iets vertelt: wat Bart De Wever zei over de ouders van Mawda voelt als iets dat via een verse wonde mijn menselijk weefsel probeert binnen te dringen en te verzieken. Dat ik nu in de pen kruip is dan ook niet in de hoop Bart De Wever te veranderen - ik ben voor hem niet eens een luis, laat staan dat ik hem jeuk in zijn pels kan bezorgen. Ik spreek omdat ik voel dat het het enige juiste is wat ik kan doen, omdat mijn hele lijf dat ziekmakende krachtig wil uitstoten. Omdat ik wil opkomen voor mijn leefomgeving. Het is wat ik als waardig mens nu te doen heb.

Eerst even de wonde uitzuiveren. Dat de ouders van Mawda een groot risico namen met hun kind die vluchtweg op te gaan, niet een maar herhaalde keren, dat ze mee verantwoordelijk zijn voor de dood-door-een-verdwaalde-Belgische-politiekogel van hun kind... daar hoort u zich niet over uit te spreken, meneer De Wever. Deze kwestie doet hier niet ter zake! Nog los van de vraag - die ieder empathisch mens en iedere ouder ongetwijfeld kan beantwoorden - of de ouders van Mawda zich verantwoordelijk of zelfs schuldig voelen, is het ronduit pervers dat u als politicus meent het over maatschappelijke verantwoordelijkheid van de ouders in deze hele situatie te moeten hebben. Want over de private verantwoordelijkheid, zo wijs bent u ongetwijfeld wel, heeft u in deze geen recht van spreken. U misbruikt uw macht en uw positie, u misbruikt de kwetsbare positie van deze vluchtelingen, u misbruikt de schok-toestand waarin we bijna allemaal verkeren na deze noodlottige gebeurtenis, u misbruikt zelfs ons moreel om aan deze ouders te zeggen: jullie zijn met al jullie existentiële wanhoop de daders van een kwetsuur aan onze samenleving. U probeert op geraffineerde wijze de ouders tegenover de Belgische samenleving te zetten. U zegt in feite: jullie doen ons deze verschrikkelijke gebeurtenis aan.

En dat is wat mij ziek maakt: het gaat u niet om die mensen, het gaat u alleen maar om uzelf. Niemand behalve u en uw partij wordt hier beter van. Niet de ouders, het brengt hen niet dichter bij hun kind. Niet de samenleving, die u met deze woorden op hetzelfde moment mee ont-waardigt – ik mag er trouwens niet aan denken wie de volgende ‘dader’ is van collectief ongemak, want in deze perverse logica kan ik dat morgen ook zijn. En nee, ook niet de agent die de kogel gelost heeft, voor wie uw uitspraken een totaal gebrek aan respect voor zijn verpletterend schuldgevoel betekenen. Alsof er met zijn en met het leed van iedereen in deze hele situatie gemarchandeerd kan worden. U geeft hier blijk van een totaal gebrek aan verantwoordelijkheidszin als politicus. En dan doel ik niet op de verantwoordelijkheid over het beleid ten aanzien van vluchtende of anderszins wanhopige mensen of ten aanzien van zij die die wanhoop willen exploiteren, want dat politieke spel kan me nu even gestolen worden. Ik heb het over de verantwoordelijkheid voor wat u met de samenleving doet, voor wat u met ons weefsel doet. Iemand met uw positie hoort te weten wanneer hij respectvol moet zwijgen.

Dat brengt me bij het diepere ziekmakende, dat ook mijn menselijke geest wil aantasten. Ik voel me als medemens door uw uitspraken in mijn waardigheid aangetast, en ik pik dit niet. Ik probeer hier daarom terug te nemen wat van mij is en waar u moet afblijven. Mijn mens zijn betekent ook proberen omgaan met het noodlottige, het intrieste, het onrechtvaardige, het kwetsende dat uit het samenleven van mensen ontstaat. Het brengt me geen stap vooruit de pijn die daaruit voortkomt bij mijn medemens te deponeren. Want hij is ook ik, en het is pas in verbinding met hem dat ik die pijn kan verzachten en hopelijk, later, omvormen tot kracht.

Wat u echter met mij doet, meneer De Wever, is mijn bestaan ontbinden, is polariseren, op een manier en op een laag die u kennelijk zelf niet kent. Ik besta niet autonoom, ik besta in verbinding met mijn medemens. Als u mijn gekwetste medemens aanvalt, of misbruikt, lijd ik ook. U houdt mij bovendien een beeld op het leven voor dat niet menselijk is, namelijk ontdaan van alles wat mij leed kan bezorgen. ‘Als ik de ouders van Mawda verantwoordelijk kan houden voor haar dood, dan kan ik doen alsof het hun pijn is, en niet de mijne’. Het kost me moeite deze gedachte uit te spreken.

Beste meneer De Wever, ik wil dat u mij, gekwetste, mee-lijdende medemens, gerust laat. Dat u zich niet uitspreekt, niet hierover. Dat u stille, niet-politieke en zuiver menselijke ruimte laat zodat ik samen met anderen kan huilen om Mawda, en om haar ouders. En het verdriet kan hebben dat bij het samenleven hoort, zoals mijn adem bij mijn leven hoort.

Maaike Afschrift is zelfstandig psycholoog, psychotherapeut en ecologisch geëngageerd burger, wat zowel zorg voor het leefmilieu inhoudt als het opkomen voor het welzijn van onze menselijke interactie.

Published in Opinie
vrijdag, 28 oktober 2011 15:43

Het Vlaams Parlement doet het licht uit

Iets meer dan tien jaar geleden keurde alle politieke partijen in het Vlaams Parlement de oprichting goed van een onafhankelijk instituut over Technologie en Samenleving, het IST. Onder meer het debat in de jaren ’90 over de verbrandingsovens had duidelijk gemaakt dat de besluitvorming over complexe technologische dossiers een zo sterk mogelijke onderbouwing vereist. En dat het ontbreken van een deugdelijk maatschappelijk debat enkel maar leidt tot wantrouwen bij de burgers ten aanzien van de politici.

 

Het IST heeft een decennium lang die ondersteunende rol gespeeld bij besluitvorming over wetenschappelijk-technologische innovaties en controverses, door de verschillende aspecten van technologie op haar waarde te schatten (Technology Assessment of TA). Zo baseerde in 2004 het Vlaams Parlement haar houding over genetisch gewijzigd voedsel op onderzoek van het IST. Maar ook een nieuwe ontwikkeling als nanotechnologie werd onder de aandacht van politici en een breed publiek gebracht middels een meerdaags festival. Tevens realiseerde het IST vernieuwende vormen van dialoog tussen beleidsmakers, experts, stakeholders en burgers. Net in tijden waar alles snel-snel moet gaan zorgde het IST voor de nodige diepgang en antwoorden op trage vragen … voor wie er open voor stond. Ook de samenstelling van haar raad van bestuur, de helft politici en de helft academici, zorgde voor heel wat vruchtbare debatten in de schoot van de organisatie.

 

Het IST heeft op innovatieve wijze nieuwe vormen van burgerparticipatie in de praktijk omgezet: publieksfora, burgerjury’s, burgerconventies, theaterstukken, technologiefestivals … het scala is indrukwekkend. Het resulteerde onder meer in een standaardwerk over participatieve methoden. Vlaanderen wordt hiervoor geroemd in het buitenland.Maar ook voor haar werking in het algemeen scoort IST uitstekend: het staat bovenaan in een recente ranking van TA-instituten opgemaakt door EPTA, het netwerk van parlementaire TA-instituten.

 

Dat TA geen overbodige luxe is, wordt onder meer duidelijk uit een recent internationaal project van de Europese Commissie dat de invoering van TA in alle Europese lidstaten stimuleert. En ook de Waalse Regering heeft beslist om een TA instituut op te richten. Ondertussen toont het Nederlandse Rathenau Instituut, dat een pionier is op vlak van TA, dat het maatschappelijk debat het best gebaat is bij een onafhankelijk en sterk TA-instituut. Dit vormt ook de kracht van het IST: op basis van haar onafhankelijke positie als parlementaire instelling, brengt het op onpartijdige wijze verschillende actoren samen in leerrijke debatten. Een rol die een klassieke overheidsinstantie niet op zich kan nemen.

 

Maar Vlaanderen toont zich nu slimmer dan de rest. Tien jaar na de oprichting beslissen de politieke partijen, uitgezonder Groen!, om het IST doodleuk op te heffen. Het blijft een raadsel waarom. Zijn nu alle technologische controverses, zoals die over genetisch gemanipuleerde planten, helemaal uitgeklaard? Is de technologische ontwikkeling tot stilstand gekomen? Geven technologische praktijken zoals in de geneeskunde geen aanleiding meer tot ethische vragen? Verloopt communicatie via smartphone en sociale media op dezelfde wijze als toen ze nog niet technologisch bemiddeld was?

 

De vraag is ook wie hier beter van zal worden. Technologische innovaties gebeuren niet in een vacuüm. Steeds zijn er belangen bij betrokken, machtsverhoudingen in het geding, geld mee te verdienen.  Sommige bedrijven zullen nog steeds het beleid kunnen beïnvloeden, hun lobbymachines vallen niet stil. En het is niet omdat kennis over bepaalde risico’s bestaat, ze ook juist gehanteerd wordt.

 

De Amerikaanse techniekfilosoof Langdon Winner vatte het al in de jaren ’80 als volgt samen: ‘technologie is wetgeving’. Hiermee verwoordt hij dat technologie het leven van elk van ons, vaak op onzichtbare wijze, structureert en kansen genereert of onmogelijk maakt. Dat wetgevers in Vlaanderen het vanaf nu met veel minder kennis over technologie kunnen stellen, is een raadsel van formaat.

 

 

Dirk Holemans, initiatiefnemer tot de oprichting van het IST;

Paul Berckmans, voormalig bestuurder IST;

Jean-Jacques Cassiman, voormalig bestuurder IST;

Ilse Loots, Universiteit Antwerpen, voormalig bestuurder IST

Lieve Goorden, socioloog, Universiteit Antwerpen;

Freddy Mortier, decaan faculteit letteren en wijsbegeerte UGent, voormalig bestuurder IST;

Nik van Larebeke, professor UZ Gent, voormalig bestuurder IST;

Bernard Mazijn, professor UGent, voormalig bestuurder IST

 

Een verkorte versie van deze tekst verscheen als opiniestuk in De Morgen van 28 oktober 2011.

Published in Schrijversgemeenschap

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.