logo





  • Aral Balkan
  • Kate Raworth
  • Yochai Benkler
  • Vandana Shiva
  • Rob Hopkins
  • Michel Bauwens
  • Harald Welzer
  • Saskia Sassen
  • Tine Hens

Laatste bijdragen schrijversgemeenschap

  • Home
  • Boek
  • Een al te klassieke kijk op de welvaartsval
maandag, 25 januari 2010 00:00

Een al te klassieke kijk op de welvaartsval

Written by
Rate this item
(0 votes)

Nu dat de economische crisis volop woedt, is het interessant om na te gaan hoe vanuit verschillende perspectieven oplossingen worden aangereikt. In die zin is de publicatie De welvaartsval boeiende materie: het toont hoe vanuit christendemocratisch ideologische hoek tegenover de huidige situatie aangekeken wordt. 

Laat me meteen al het grote pluspunt en het al even grote tekort van de publicatie aangeven. Het is een degelijk werkstuk dat goed gedocumenteerd is. Wie op zoek is naar grafieken over het historisch verloop van de begrotingsschuld, de werkzaamheidsgraad, de productiviteitsstijging, edg. zal hier zijn gading vinden. Ook worden heel wat economische begrippen op begrijpbare wijze geïntroduceerd. Sterker nog, soms lijkt het soms op een inleidende cursus economie, maar daar is niets mis mee als daarmee de lezer op een hoger niveau getild kan worden.

Maar evenzeer is de publicatie de veruitwendiging van een totaal verouderde visie. Het steunt volledig op een neoklassieke economische benadering. De publicatie had net zo goed tien of vijftien jaar geleden geschreven kunnen worden op vlak van analysekader en oplossingsvoorstellen. En het lijkt erop dat de auteurs dat ook hebben aangevoeld en dit tevergeefs hebben gepoogd te remediëren in pakweg de eerste vijftig bladzijden van de in totaal honderdzeventig. Zo vinden we in het voorwoord van Herman Van Rompay de zin die ook op de cover wordt geciteerd: “De tijd dringt, we mogen op economisch en ecologisch vlak niet verzanden in ‘too little to late’. Wat meteen de indruk wekt dat we een verhaal krijgen dat de economische en de ecologische uitdaging samen zal behandelen. En ook in de inleiding schrijven de auteurs dat ze niet in de val willen trappen om welvaart gelijk te stellen aan welzijn. Als logische uitwerking nuanceren ze in het eerste hoofdstuk het gebruik van het bruto binnenlands product (bbp) als maatstaf van economische ontwikkeling. En krijgen we een duiding van het begrip duurzame ontwikkeling waarbij ze aangeven dat ook milieuschadelijke activiteiten bijdragen tot een stijging van het bbp.

Maar het lijkt wel alsof deze nuanceringen een verplicht nummertje waren om vanaf het tweede hoofdstuk ze meteen terug over boord te gooien. Want de auteurs maken belangwekkende analyses zonder er vernieuwende conclusies uit te trekken. Zo tonen ze dat sinds de golden sixties gekenmerkt door hoge economische groei, we sindsdien structureel te maken hebben met een systematische groeivertraging. Van meer dan 4 % in die ‘gouden tijden’ tot minder dan 2% sinds begin de jaren ’80. Met dus nu de krimp van de economie in 2009. De auteurs stellen terecht dat “ook los van de financiële crisis de economische kaarten niet zo gunstig liggen. De afgelopen jaren hebben duidelijk aangetoond dat de grondstofprijzen, en vooral de olieprijzen, bijzonder scherp reageren op een wereldwijde versnelling van de economische activiteit. Het valt te vrezen dat een internationaal herstel snel opnieuw aanleiding zal geven tot een forse verhoging van onder meer de energieprijzen.” Waarop de auteurs erop wijzen dat door de automatische koppeling van de lonen aan prijsstijgingen, ook de loonkosten zullen toenemen waardoor de lonen in ons land duurder worden dan in onze buurlanden, wat op haar beurt de concurrentiekracht aantast.

Je zou denken: na zo’n analyse krijgen we een krachtig pleidooi om onze economie veel energiezuiniger te maken. Maar net het omgekeerde is het geval! De auteurs geven aan dat de economie gebruikt maakt van de productiemiddelen arbeid, kapitaal en natuurlijke hulpbronnen. Deze bepalen het groeipotentieel. Maar omdat België zelf niet over natuurlijke hulpbronnen beschikt in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland of Rusland, besluiten de auteurs deze productiefactor in de rest van het boek volledig terzijde te schuiven! Anno 2009 een boek schrijven dat pretenteert “een gezondheidsbulletin van de Belgische economie anno 2010” te presenteren, maar NIETS zegt over emissie van broeikasgassen, energie-efficiëntie of duurzaamheid, is eigenlijk te zot voor woorden.

Hiermee is het dan ook overbodig de rest van het boek grondig te bespreken. Het biedt zoals gezegd een grote hoeveelheid relevante gegevens over de nv België. Wil je te weten komen hoe het zit met de –puur vanuit traditioneel neoklassiek economisch perspectief- creatie en verdeling van de toegevoegde waarde, de evolutie van de loonkosten of die van de sociale zekerheid, dan is het nuttige literatuur. Maar een vernieuwend idee inzake toekomstig beleid zal je er niet vinden. Om een afsluitend voorbeeld te geven: in hun bespreking van alternatieve financieringsbronnen voor de sociale zekerheid, vermelden ze ook een mogelijke energieheffing. Dit wordt in zowat elk internationaal rapport voorsteld om noodzakelijke voorwaarde om te komen tot ecologische duurzaamheid. Maar de auteurs redeneren archaïsch: “Een belasting op energie zal dan weer de energiekosten voor bedrijven aantasten, wat ook belangrijk is voor hun internationale concurrentiepositie, en dus voor de jobs die ze creëren”.

In feite is het een beetje beangstigend te beseffen dat de auteurs van de publicatie de economische raadgevers zijn van de christendemocratische premier regeringsleiders van dit land. Terwijl de 21ste eeuw haar tweede decennium binnenglijdt, teren zij op recepten uit de vorige eeuw.

Dirk Holemans

 

Niko Gobbin & Caroline Ven, 2009. De Welvaartsval. Kapellen, uitgeverij Pelckmans, 169p.

Read 4308 times Last modified on zaterdag, 12 december 2015 12:16
Dirk Holemans

Dirk Holemans: coördinator van denktank Oikos / hoofdredacteur

van gelijknamige tijdschrift / publicist

More in this category: « Nieuwe maakbaarheid?

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.