logo

  • Home
  • Tijdschrift - jongste uitgave
Tijdschrift - jongste uitgave

Tijdschrift - jongste uitgave (28)


dinsdag, 27 februari 2018 16:50

Oikos 85

Written by

In de jongste Oikos-editie vertelt Hendrik Schoukens over een paradigma waarbij de natuur ook rechten krijgt. Zeer lang hebben de kernpijlers van het juridisch systeem bijgedragen aan de ondergeschiktheid van de natuur, en daarmee ook de dieren, aan de mens. Recent heeft er zich hier een kentering voorgedaan, zo heeft natuur bijvoorbeeld in 2008 rechtspersoonlijkheid gekregen in de grondwet in Equador. Hendrik vertelt meer over de eeuwenoude traditie waarbij dieren en natuur steeds werden gezien als iets ten dienste van de mens. De nieuwe en totaal andere visie op de verhouding mens-natuur is noodzaak maar kent vandaag zeker en vast nog geen eindpunt. In het artikel van Hendrik lees je meer over deze urgente evolutie.

Denise De Bondt vertelt meer over haar ervaring als voogd voor niet-begeleide minderjarige vluchtelingen. Ze gaat dieper in op de achtergrond van minderjarige jongeren die hier terecht komen. Het opgroeien te midden van zoveel gruwel en oorlog laat een sterke stempel na op deze jongeren. Dit maakt het voor een voogd geen eenvoudige taak om te zorgen voor deze fragiele kinderen. Denise toont in dit artikel aan dat de taak van de voogd eerder is ‘zorgen dat er gezorgd wordt’ dan zelf ‘zorgen’. Lees hier waarom er volgens Denise meer en beter moeten geïnvesteerd worden in deze fantastische jongen mensen. 

Gaea schoeters schrijft op een literaire manier over de macht van Big Data en het internet in onze samenleving vandaag. Hoe dit heeft geleid tot een extreem discours waarbij degene die het luidst roept gelijk heeft. Ze stelt zich de vraag of het net politieke polarisering is die hiertoe heeft geleid of het internet zelf polariserend werkt. Of is het een wisselwerking van beiden die ervoor heeft gezorgd? Verder komt ook de rol van algoritmes aan bod, in hoeverre is wat we online kunnen terugvinden ‘de waarheid’. Laat je uitdagen door dit literaire stuk om een poging te doen om ‘juister’ naar de wereld te kijken.

Het woord ‘commons’ wordt vandaag vaak in de mond genomen, misschien wel te vaak, omdat het niet altijd duidelijk is wat daar dan precies mee bedoeld wordt. Lieven De Cauter gaat in deze Oikos in op de begripsomschrijving en wat meer achtergrond over de term. Deze bijdrage situeert binnen de huidige discussies over politieke verandering, maar concludeert dat de betekenis van commons er vooral in ligt dat het om praktijken gaat die een nieuw mens-en wereldbeeld belichamen.

Ook Pieter Verdegem focust in deze Oikos-editie op de commons. Dit doet hij via een bespreking van het nieuwe boek van Massimo De Angelis: ‘Omnia Sunt Communia’. De Angelis toont aan in zijn boek hoe commons ‘de’ drijvende kracht kunnen zijn voor een transformatie naar postkapitalisme. Zo draagt het boek bij tot nadenken over een andere samenleving. Lees hier waarom dit boek een must read is voor wie de commonsbeweging wil ondersteunen. 

Bas Eickhout legt de nadruk op het ontbreken van ‘de’ motor op de recente COP23 in Bonn waar de weg moest vrijgemaakt worden voor COP24 in het Poolse Katowice. Dat de motor is weggevallen komt door het terugtrekken van de VS uit het klimaatakkoord. Bas vertelt meer over het ontstaan van klimaatakkoord in Parijs en de plaats die is vrijgekomen door het terugtrekken van de VS uit het klimaatakkoord. Bas voert een pleidooi waarom het net de EU is die deze vrijgekomen vacature moet invullen om zo sterk in te zetten op het klimaatakkoord van Parijs.  

Tot slot kan je ook het sterke opiniestuk van Jan Mertens lezen over het moeilijke evenwicht tussen duurzaamheid en sociale gelijkheid. Het streven naar een bepaald welvaartsniveau is begrijpelijk en terecht maar de weg die men hiervoor heeft gekozen zorgt voor immense ecologische problemen die vooral de meest kwetsbare treffen. Hij vindt dat het nu tijd is om doortastende maatregelen te nemen in het belang van de volgende generatie. Is de sociale kwestie ‘dat de armen nog niet genoeg vliegen?’ of is de sociale kwestie ‘dat de rijken te veel vliegen?’

dinsdag, 05 december 2017 13:55

Oikos 84

Written by

In Oikos 84 vertelt Dirk Holemans je in zijn edito waarom er een verband is tussen de schabouwelijke arbeidsvoorwaarden in de industriële revolutie en die van de Deliveroo-koeriers die je nu op dagelijkse basis door de stad ziet racen. 

Hebben bossen en rivieren rechten? Kunnen we namens toekomstige generaties de overheid aanklagen als deze zich onvoldoende inspant om de opwarming van de Aarde tegen te gaan? Vormt grootschalige vernietiging van ecosystemen niet het Vijfde Misdrijf tegen de Vrede, naast genocide, misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en agressie? Dat zijn vragen waar Femke Wijdekop op ingaat. 

Voor wie echt begaan is met duurzame ontwikkeling, blijft het een voortdurende uitdaging. Hoe kan je in één model de ecologische en sociale uitdaging samen behandelen? Kan je dat in één beeld presenteren dat blijft hangen? De Britse Kate Raworth toont dat het mogelijk is met haar donutmodel. In een boeiend interview met haar lees je meer over een reëel alternatief voor het huidige economische systeem. 

Wat is de toekomst en de rol van progressieve bewegingen en partijen in Europa, is aan de orde in de bijdrage van Hendrik Vos. Dankzij politici zoals Macron in Frankrijk stijgt het geloof in de Europese Unie wel maar wat betekent dit voor de verhouding conservatief/progressief in deze Europese Unie? 

Dit nummer kijkt uitdrukkelijk ook buiten Europa. Zo legt Nadia Nsay uit waarom het voor een tweede maal uitstellen van de verkiezingen door het regime van Joseph Kabila voor spanningen zorgt in Congo.

Waar vroeger de focus enkel lag op groei om de hongersnood tegen te gaan, kijkt men vandaag ook naar de grenzen van ons ecosysteem, ook wel gekend als de ‘Sustainable Development Goals’. Hoe een ngo hierop kan inzetten vertelt Jelle Goossens je in deze editie.

Last but not least neemt Hans Bogaert neemt de rol van sociale media en digitale toestellen in ons leven in het vizier. Is het niet merkwaardig dat op Facebook niemand begrip toont voor de ander, terwijl iedereen er enkel maar begrepen wil worden?

Deze artikels en nog veel meer lees je in de jongste editie van het Oikos-tijdschrift. 

donderdag, 24 augustus 2017 10:34

Oikos 83

Written by

De Zweedse rechtenactivist Aral Balkan vertelt ons waarom we de individuele soevereiniteit en gezonde commens in de digitale wereld moeten aanmoedigen. Hij pleit voor een maatschappij waarin de omgeving die iedereen toebehoort ook daadwerkelijk publiek is en wordt gedeeld door en met iedereen. Waarom hij Facebook vergelijkt met een veefabriek voor mensen kan je verder lezen in deze nieuwe Oikos uitgave.

Lieven De Cauter (cultuurfilosoof verbonden aan het departement Architectuur van de KULeuven en de mediaschool RITCS) geeft een duidelijk overzicht hoe ‘De aardappeloorlog’ tot stand kwam maar veel belangrijker gaat hij in op de kern van deze ‘ggo-zaak’, waarbij hij de link legt met de ‘Slow Science Manifesto’, dat zich verzet tegen de commercialisering van wetenschappelijk onderzoek.

Verder schrijven Kati Van de Velde en Dirk Holemans hier over democratie in digitale tijden. De vraag is of de democratische instellingen, die vooral zijn ontstaan in de 19de eeuw, wel voldoende aangepast zijn aan de digitale technologieën die de dag van vandaag elk domein volledig doordringen. De auteurs formuleren concrete aanbevelingen om tot een moderne, digitale democratie te komen. Dit onderbouwen ze met voorbeelden uit Spanje, Frankrijk en IJsland en verschillende Belgische steden.

Pascal Debruyne toont hoe in een stad als Gent stedelijke overheid en civiele samenleving de krachten bundelen om experimentele integratiepraktijken te ontwikkelen voor nieuwkomers. De kracht van dergelijke stadscoalities is fundamenteel. Ze leidt niet alleen tot meer bestuurlijke kracht, maar vooral tot innovatief potentieel om outside the box te denken en te handelen.

Tot slot schrijft Filip Debuyne over hoe het beroep van boer steeds verder komt te staan van de vaardigheid om voedsel te produceren. Boeren zijn nu verplicht vooral financiële zaakvoerders, bezig met leningen, afbetalingen, inkomsten, subsidies en prijzen. De auteur zoomt in op de sociale en ecologische gevolgen van deze overgang naar monocultuur landbouw.

 

 

dinsdag, 21 maart 2017 12:58

Oikos 81

Written by

Van betonstop tot start van de toekomst, stelt Dirk Holemans zijn edito. Een mooie visie hebben over wat we in 2040 moeten bereiken volstaat niet. En laat het al zeker geen mistgordijn zijn om zaken uit te stellen. Enkel als we vandaag de koerswijziging in gang zetten, realiseren we de trendbreuk naar een duurzame samenleving op tijd. 

Willem Staes schetst de uitdaging waarvoor vakbonden in transitie staan. Hun rol is verre van uitgespeeld, op voorwaarde dat ze hun doelstellingen en acties opnieuw oriënteren om de maatschappelijk en economisch noodzakelijke duurzaamheidstransitie in rechtvaardige banen te leiden. 

Dit is zonder meer het belangrijkste artikel uit Oikos 81: de robotrevolutie: risico’s en kansen. In deze stevige bijdrage schetst Johan Malcorps de kansen maar ook bedreigingen verbonden met digitalisering, artificiële intelligentie en the internet of things. Nemen robots onze jobs en inkomens af? Of bieden innovaties juist veel kansen voor economische en sociale ontwikkeling? Met dit artikel ben je mee in de huidige discussie.

Je ziet ze steeds meer ontstaan, de burgerinitiatieven of commons. In hun artikel bespreken Filip De Rynck, Evelien Depauw en Raf Pauly de verhouding tussen deze initiatieven en de overheid op basis van verkennend onderzoek in Gent. Fablabs, repaircafés, coöperaties en collectief wonen, een hele resem heel diverse projecten passeren de revue. Het klassieke beeld van ‘de overheid’ voldoet niet meer, er is sprake van een regulerende en van een faciliterende overheid die elkaar bovendien in de weg kunnen zitten.

Een noodzakelijk hoofdstuk ‘Macht en geld’ uit het boek Vrijheid & Zekerheid van Dirk Holemans. Als we de omslag willen maken naar een sociaalecologische samenleving, zullen we ook ons geldsysteem in handen moeten nemen. De euro is, net als de monocultuur in de landbouw, niet schokbestendig. Enkel een ecosysteem van complementaire munten zorgt voor een veerkrachtige samenleving. 

Antwerpen18 is een nieuw initiatief dat denkers samenbrengt om een progressieve agenda voor de stad Antwerpen op te bouwen. Uit het recent verschenen boek Onze stad. Inspiratie voor de stad van morgen publiceren we in deze Oikos alvast drie teksten. Manu Claeys schrijft over Bouwen op bewonersparticipatie, Gerardo Salinas verkent het thema Migratie, kunst en stad terwijl Dirk Lauwers het beleid voor nieuwe mobiliteit ontwikkelt.

In de rubriek Aangeboden: Burn-out, de kost van free Wifi? Marleen Verbruggen buigt zich over het onderzoek dat nagaat op welke wijze draadloze technologie elektrostress veroorzaakt. Verder blijft Dit is mijn hof, het boek van Chris De Stoop, reacties opleveren. Myriam Dumortier stipt aan dat in dit boek heel wat zaken onbelicht blijven, zoals het gegeven dat de bedreigde natuur tussen hamer en aanbeeld zit in Vlaanderen. Eddy Dupae van zijn kant mist in het boek het ethische aspect van heel de havenuitbreiding waarbij waardevolle natuur verdwijnt.

In de rubriek Literair, gedichten van Anke Dingemans, en een tekening van Redmond

In Uitgelezen: Dit is morgen (Thomas Decreus & Christophe Callewaert), Inside the Green Economy (Thomas Fatheuer, Lili Fuhr & Barbara Unmüssig) en Valkuilen van de progressieve frontvorming (Jos Geysels & Herman Lauwers).

 

maandag, 05 december 2016 14:32

Oikos 80

Written by

Jeroen Theunissen schreef - tussen de facebook- en Google-pauzes door - een essay over de 'kloktijd'. Wat kan een bevrijding van de kloktijd betekenen en hoe kunnen we dit vinden? Van een verslaving aan de smartphone, over efficiëntie en tijdswinst tot een tijdsbevrijdende wandeling doorheen Europa.

In Etenstijd! beschrijft Dorien Knockaert de afbrokkeling van onze eetcultuur en een nieuwe die in de plaats komt. Wat we zelf niet kunnen, laten we beter over aan een ander. Dus we bouwen huizen zonder keukens en gaan op restaurant, of laten de menu van de week beslissen door bedrijven als Hello Fresh. Aan de andere kant staan dan weer deelkeukens waar mensen samenkomen om te koken, volkstuintjes om samen te tuinieren, tot zelfs ware ‘voedselbewegingscollectieven’.

Het eerste wat we associëren met Jezus, is niet dat hij een harde werker was. In Luiheid als de achtste deugd? Een bezinning op het goede leven gaat Johan Braeckman doorheen Bijbelse teksten op zoek naar waar de verheerlijking van arbeid dan wel vandaan komt. Jager-verzamelaar-culturen ervaren een totaal andere belevenis van arbeid en de huidige tendens van burn-outs wijst erop dat ook wij in het westen op zoek gaan naar een andere invulling van arbeidstijd.

Warda El-Kaddouri staat stil bij leeftijd. Ze verkent twee dimensies van tijd in relatie tot leeftijd - de tijd die we leven. Ten eerste gaat ze in op de correlatie van tijdservaring en leeftijd en verder beschouwt ze de tijdsgeest van verschillende generaties met bijhorend onbegrip en conflict. Kan het ons leiden naar een andere invulling van leven?

woensdag, 31 augustus 2016 15:23

Oikos 78

Written by

De vluchtelingencrisis in zijn ware gedaante? Dat is een deels, maar groeiend onleefbaar geworden planeet die zowel oorzaak als gevolg wordt van conflicten, politieke instabiliteit, extremisme en vluchtelingenstromen. En deze processen versterken elkaar helaas alleen maar. Tijd dus om dringend van koers te veranderen, het ecologische gezicht van de vluchtelingencrisis te herkennen, stelt Myriam Dumortier, want we staan pas aan het begin van ‘wat Saskia Sassen omschrijft als uitstoting'. 

De 30-urenwerkweek: een pleidooi. Een utopie? Allerminst, volgens Femma-medewerkers Jeroen Lievens en Ilse Devooght - de afschaffing van slavernij en kinderarbeid of het stemrecht voor vrouwen was vroeger ook zo’n utopie. Want vandaag is de norm voltijds werken, maar ten koste van veel: ons welzijn, gendergelijkheid én het klimaat. Heel wat mensen leven op hun limiet'; het wordt tijd om ons opnieuw aan te passen aan de huidige uitdaging van een  kwaliteitsvoller en evenwichtiger combinatiemodel

Bart Caron beschouwt de beslissing over de vijfjarige kunstensubsidies in Het kunstenlandschap in Vlaanderen: de georganiseerde verschraling. ‘Het veld is gedecimeerd. Rekenkunde heeft het gehaald op artistieke weging. Het lijkt eerder een beheersingsstrategie van een zich terugtrekkende overheid dan een subsidiebeleid met een hart voor de kunsten.’ En vooral: waar is de diepe overtuiging naartoe, dat we pas een rijke en warme samenleving bouwen op kunst en cultuur?

In de rubriek Aangeboden: een indringend insidersverhaal van Nick Meynen over Chevron en het indammen van een uitdijende olievlek. ‘Van Brazilië over Colombia, de Shetlandeilanden en Roemenië tot de Niger delta en Thailand: overal zijn gemeenschappen in conflict met Chevron. De uitkomst van de Ecuador-versus-Chevronzaak zal een impact op al deze conflicten hebben, omdat de getroffenen elkaar steeds beter kennen en van elkaar leren. Chevron zelf 'inspireert' andere grote bedrijven om in de tegenaanval te gaan.’

Ook Aangeboden: We must learn empathy: Earthlings, Cowspiracy, Cooked en Novalis, door Roy de Jong, een bespreking van enkele spraakmakende documentaires die de misstanden tussen mens en dier aan de kaak stellen.

Nog Aangeboden: een waarschuwing van Toon Zijlstra en Thomas Vanoutrive voor alle voorstanders van het mobiliteitsbudget: opgelet! Au fond speelt deze vrije keuze voor een alternatief op de klassieke bedrijfswagen vooral in de kaart van de tendens naar ‘het promoten en construeren van een meer flexibele, ondernemende, competitieve, individueel-verantwoordelijke werknemer’.

Je kan er niet meer naast kijken: het toenemende aantal burgers dat zich organiseert om samen en met het oog op de toekomst te voorzien in (lokale) noden: van cohousingprojecten en energiecoöperaties, tot zelfplukboerderijen, LETS-cafés en collectieven die zich inzetten voor een duurzame stad. Ze tonen dat er naast de markt en de staat een derde manier is om zaken te organiseren in onze samenleving. Fleur Noy & Dirk Holemans brachten de huidige burgercollectieven in kaart.

Laura Bodyn vertelt het verhaal van het Heempark in Genk, hoe burgers en lokale overheid er samen een natuurparel beheren en hierdoor mee bouwen aan verbondenheid binnen de gemeenschap.

Energieopslag: hype of heilige graal? Sam Hamels maakt ons wegwijs in het huidige onderzoek naar economische toekomstscenario’s voor het Belgische energielandschap, meer bepaald technologieën die de opslag van energie mogelijk maken, zoals grootschalige batterijen. Wat kan de potentiële rol zijn van energieopslag in de toekomst?

In de rubriek Literair gedichten van Antoon Van den Braembussche en tekeningen van Redmond.

 

 

dinsdag, 31 mei 2016 14:13

Oikos 77

Written by

Deze tijd is er een van een tweestromenland: De hoofdstroom met regeringen gefixeerd op besparingen en onvermogend om te werken aan een duurzame toekomst. En een delta van ontelbare burgerinitiatieven die wereldwijd werk maken van een betere wereld. Democratie is wat er gebeurt als burgers echt de ruimte krijgen, stelt Dirk Holemans, en dat vraagt geen kleinere maar een andere overheid die verbindend werkt met burgerinitiatieven. 

Wat de stad Bologna doet bijvoorbeeld, in haar samenwerking met burgers om een sociale markt voor zorg te creëren, is ongezien. We lezen het in Jef Peeters’ vertaling van sociale coöperaties en sociale zorg, een deel uit het topboek Humanizing the Economy van John Restakis. Zowel de argumenten, de mogelijkheden als de voorwaarden voor een dergelijke coöperatieve benadering worden uitgediept. 

Zorgcoöperaties illustreren in het bijzonder een economische transitie: economie wordt terug een zaak van iedereen (de civiele samenleving, naast de staat en de markt) en richt zich op het realiseren van een gemeenschappelijk goed, dat prioriteit krijgt boven privaat gewin. Het leidend principe? ‘Wederkerigheid’ in plaats van concurrentie.

Een ander coöperatief verhaal vinden we bij De boerderij als sociale oefenplek. De verhalen van Walter Coens (An Verboven, Myriam Dumortier & Wivine Heynderick). Ook hier een gelijkaardig leidend principe: broederlijkheid als werkend ideaal in de economie. Een verhaal over een levendige verbinding tussen consument en producent, en een boerderij in zijn sociale functie, waar samenwerking op basis van gelijkwaardigheid volop groeide tot een coöperatieve vorm én een uitgebreide gemeenschapsvorming rond de boerderij. En over de idealen van vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid op de juiste plek in ons maatschappelijk leven te krijgen. 

In Buurtijd of een β per uur geven Wim Deprez & Erica van Hylckama een inkijk in een sterk burgerinitiatief: een ruilsysteem van taken die moeilijk of zelfs geen enkel antwoord vinden, opgericht vanuit Buurtwerk Posthof in Berchem. Het spreekt de talenten en mogelijkheden van mensen aan, stimuleert ontmoetingen tussen buurtbewoners en versterkt het sociaal weefsel in de buurt.

In het dossier: Natuurcompensatie gewikt en gewogen wordt de huidig gangbare stelling in vraag gesteld dat natuurcompensatie kan leiden tot een win-win voor economie en ecologie. ‘Is in het huwelijk tussen economie en ecologie de natuur uiteindelijk niet stiekem de verliezer?’, vraagt Glenn Deliège zich af; hij vergelijkt de zaak Essers met die van het Antwerpse Deurganckdok. Hendrik Schoukens toont hoe natuurbeschermingswetten afschaffen of verregaand versoepelen omdat ze bepaalde vormen van ongebreidelde projectontwikkeling in de weg staan – zoals sommige projectontwikkelaars wel lijken te wensen - hetzelfde is als de wereld op zijn kop zetten. Ook Dieter Anseeuw pleit voor een ommekeer in het beleid: als we zo verder doen komt er geen bos of natuur bij in Vlaanderen, maar is Vlaanderen tegen 2050 zowat helemaal volgebouwd. Willen we dat niet, dan zullen we moeten leren dat conserveren niet gewoon beter is dan compenseren. Bewaren wat waardevol is, is gewoonweg van een andere orde dan alles op de weegschaal van de economische rendabiliteit te plaatsen. Chris Steenwege, directeur van Natuurpunt, plaatste een wederwoord.

In de rubriek Literair gedichten van Herlinda Vekemans uit Kwartet voor het einde van de tijd, en een tekening van Redmond.

In de rubriek Uitgelezen Jos Geysels’ bespreking van Het nieuwe wij van Wouter Beke

AankondigingZomerweek Aardewerk, Het Tijdperk van de Mens, Over Leven in het Antropoceen, met Anneleen Kenis & Matthias Lievens, 10-16 augustus 2016, Chassepierre 

dinsdag, 01 maart 2016 15:36

Oikos 76

Written by

‘Na fair trade chocolade nu ook fair trade fiscaliteit bij Starbucks of Ikea’, stelt Dirk Holemans.  Een pleidooi voor een nieuw Europa dat niet langer nationale beschermende kaders ontmantelt. Voor een Europa dat bevoegdheden krijgt in sociaal beleid, zodat opnieuw werk wordt gemaakt van  herverdelende rechtvaardigheid. Want Europa is nu een huis zonder dak: telkens het sociaaleconomisch slecht weer is, staan de Europeanen in de kou. 

In ons themanummer Ecologische economie

Jef Peeters leidt het topboek Humanizing the Economy van John Restakis in en vertaalde het hoofdstuk over sociale coöperaties en sociale zorg. Zorgcoöperaties illustreren in het bijzonder een economische transitie: economie wordt terug een zaak van iedereen (de civiele samenleving, naast de staat en de markt) en richt zich op het realiseren van een gemeenschappelijk goed, dat prioriteit krijgt boven privaat gewin. Tegenover privatisering plaatst Restakis een strategie van vermaatschappelijking via coöperaties. En aan de basis van zowel economische als sociale hervorming staat wederkerigheid in de plaats van het concurrentiebeginsel.

Ook Herman Daly’s Economie voor een volle wereld kreeg een vertaling door Magda Brijssinck en Jan Mertens: een schets van de ‘optimale schaal van de economie in een volle wereld’ en beleidslijnen voor een steady-state-economie. 

Johan Malcorps bespreekt de noodzaak van een politieke keuze van Vlaanderen voor een circulaire economie: blijft deze een niche binnen de bestaande economie of gaan we voor een gehele omvorming van onze economie zodat die minder afhankelijk wordt van grondstoffen, minder afval voortbrengt en meer waarde schept uit nieuwe materiaalkringlopen? En maken we daarbij echt duurzame keuzes?

Op het gebied van een duurzame landbouw- en voedselproductie vormt ‘ggo-scepsis geen anti-moderne houding, maar een positieve, hoopgevende strijd’ vóór de vrijheid van boeren en consumenten, tegen de industriële belangen. Wouter Vanhove brengt een gedegen agro-ecologische analyse van ggo’s.  

In Het systeem tussen je boterham schotelt Wouter Boesman ons de paradox voor van de vaak lokale focus van stedelijke voedselstrategieën: ‘Voeding is vandaag het terrein bij uitstek waar de wereld verbonden is en regio’s van elkaar afhankelijk zijn.’ 

In Voorbij IS en Assad, een ‘derde weg’ in Syrië gaat Willem Staes in op de noodzaak aan een structurele ondersteuning van lokale vredesopbouw van onderuit. 

Michiel Bussink werpt een terugblik op de klimaatonderhandelingen in Parijs, afgelopen december: het rampzalige succes van Parijs.

In de rubriek Literair gedichten van Maarten Inghels, stadsdichter van Antwerpen, en een tekening van Redmond.

En we kijken uit naar zondag 17 april 2016: Ecopolis #2 - voor een juiste samenleving / ECOPOLIS #2 - for a just society. Deze tweede editie van Ecopolis - opvolger van Het Groene Boek - gaat door in het Kaaitheater in Brussel.

dinsdag, 01 december 2015 11:28

Oikos 75

Written by

 

Deze tijd is de onze, als we de kans grijpen, stelt Dirk Holemans zijn edito. In de 20ste eeuw verenigden burgers zich in vakbonden om hun rechten af te dwingen. Deze eeuw is het moment aangebroken dat alle initiatieven zich verenigen in slagkrachtige nieuwe burgerbewegingen, stadsbonden en regiobonden, verenigd rond het streven naar een duurzame samenleving die ze zelf in handen nemen.

Willem Staes schetst de achtergrond en toekomstperspectieven van de oorlog in Syrië.
Zowel de oorlog als de opkomst van IS moeten immers gezien worden ‘in een bredere regionale context, waarin sektarische spanningen al decennialang doelbewust aangewakkerd worden.’ België en de EU hebben een belangrijke rol te spelen volgens Staes, met meer middelen voor humanitaire hulp, een politieke strategie voor vredesopbouw post-Assad, een VN-vredeshandhavingsmissie en steun aan lokale vredesactivisten.

Nu de eerste hype rond de groene encycliek Laudato Si is overgewaaid, biedt Johan Malcorps ons zijn grondige lezing van de verrassende standpunten van paus Franciscus aan: anders dan eerdere pausen plaatst Franciscus zijn ecologische visie in het centrum van de christelijke geloofsleer, maar waar vinden ecologisten en progressieven raakpunten en waar blijven er duidelijke discussiepunten? Eén zaak is alvast helder en gedeeld: ‘De mens zelf zal moeten veranderen.’
Een boodschap die haaks staat op deze van de ‘Ecomodernen’, volgens Dirk Holemans de nieuwe schaapsvacht van big industry: om de vernietiging van de planeet tegen te gaan, kunnen we de bestaande samenleving, haar consumptie- en machtsverhoudingen, rustig behouden, stellen ze met onversneden optimisme en een blind geloof in de ‘juiste technologie’. Over sociale rechtvaardigheid echter geen woord, vandaar dit opiniestuk ondertekend door meer dan tien milieubewegingen.

Mensen die aan de weg timmeren van een ecologische economie: we vinden ze op vele terreinen. Zo stellen Anne Snick & Hugo Wanner enkele monetaire hefbomen voor die voor de transitie vereist zijn. ‘Verbijsterend dat er zo weinig aandacht besteed wordt hieraan. Want groeidwang heeft alles te maken met het geldsysteem: geld is een sociale constructie en kan in principe bijgestuurd worden, want er staan geen natuurwetten in de weg. De alternatieven (bijv. voor bankengeld) zijn vandaag nochtans voorhanden, alleen zijn ze nog te weinig gekend en verspreid.’
Brent Bleys, Thomas Block, Bart Defloor en Erik Paredis brengen ideeën uit de degrowth beweging naar voor. Een beweging die uitgaat van een maatschappij die gedijt door anders en beter te leven met minder, met een visie die het politieke aspect van de economie benadrukt, en last but not least geenszins synoniem staat voor economische recessie of onstabiliteit.
Ook op werkvlak zijn we in een impasse geraakt. Denk aan de verbijsterend lage cijfers qua gezonde werkzin van een gemiddelde Europeaan (13%), verontrustende burn-outcijfers, een verdubbeling van langdurig ziekteverzuim in Belgische organisaties (sinds 2008) en ga zo maar door. Lut Van Mossevelde neemt ons mee in een duurzaam werkverhaal en houdt ons de spiegel voor: wat houdt ons tegen en hoe kunnen we anders werken?

Interview: De milieustrijd doorheen generaties. Met de klimaatconferentie in Parijs in aantocht, vroegen we drie jonge wolven om hun licht te laten schijnen op de ecologische uitdagingen van vandaag. Beleidscoördinator van Bond Beter Leefmilieu Mathias Bienstman, campagneverantwoordelijke van Greenpeace Joeri Thijs en activiste bij Climate Express Liza Lebrun geven hun visie over het politiseren van een jonge generatie, de verschuivende milieustrijd en ‘apocaloptimisten’ of ‘Someone who knows it’s all going to shit, but still thinks things will turn out okay’.

In de rubriek Forum: Ontzuilen om het middenveld te versterken. In het licht van de nog steeds hoog oplaaiende discussies over de toekomst van ons zorgsysteem en de rol daarin van de zuilen blijft het boek De Rekening van de Verzuiling van Mieke Vogels brandend actueel. Vandaar een terugblik én een vooruitblik door Johan Malcorps.

In de rubriek Aangeboden: Leerkansen voor iedereen. Wouter Smets buigt zich over een nieuwe onderwijstrend, genaamd ‘binnenklasdifferentiatie’, en onderzoekt de mogelijke beloftes van dit maatwerk in de klas naar onder andere een hogere onderwijskwaliteit en het verkleinen van de gekende prestatiekloof tussen leerlingen. 
Milieuactivisme in een stedelijk kader: Laura Bodyn geeft ons dankzij haar masterproef sociologie een inkijk in de successen en uitdagingen van de lokale Gentse milieubewegingen.

In de rubriek Literair, gedichten van Carmien Michels, en een tekening van Redmond.
In Uitgelezen: Naar een duurzaam rivierbeheer. Hoe herstellen we de ecosysteemdiensten van rivieren? De Schelde als blauwe draad (Patrick Meire & Mark Van Dyck) en Stop met klagen. Doe-het-zelfgids voor een vrolijke nieuwe wereld (Steven Vromman).

 

woensdag, 21 oktober 2015 11:59

Oikos 74

Written by

Terwijl meer en meer landen de moderne economische aanpak gebaseerd op competitie en massaconsumptie overnemen, lijkt Europa op het einde van haar verhaal te zijn gekomen, stelt Dirk Holemans. De aanpak van de recente financieel-economische crisis bevestigt dit gevoel van inhoudelijke leegte. Buiten een krampachtige poging om de economische motor van de 20ste eeuw weer op gang te krijgen op basis van een soberheidsbeleid, is er weinig ruimte voor innovatieve trajecten naar een duurzame toekomst.
Een wake up call van Holemans: waren de voorbije twee eeuwen deze van de sociale strijd en haar verworvenheden, dan is het nu tijd voor een massale sociaalecologische strijd, een waarin we ons als burgers terug organiseren rond concrete strijdpunten. Een mondiale elite die zonder mededogen mensen, landen en natuur uitstoot, op zoek naar het laatste procent rendement, is immers een wereld zonder democratie. Het komt erop neer ons 500 jaar oude paradigma van het Westen, ‘macht en beheersing’, om te buigen naar een nieuw toekomstverhaal, onder Holemans noemer van ‘Ecopolis’: van tweedeling naar verbondenheid, van grensland naar zelfbegrenzing, van een economie van competitie en efficiëntie naar samenwerking en sufficiëntie…

Wat als we nu eens ‘welzijn als ultieme winstprincipe’ hanteerden, stelt Eddy Van Tilt. De auteur van het recente boek De schaduw van de verlichting. De westerse worsteling met welzijn schetst treffend de schaduwkant van onze huidige leefwijze op ons welzijn: ‘armoede, in de oorspronkelijke zin van ‘met een verdwaald gemoed door het leven gaan, is hét existentieel probleem van deze tijden.’

Burgers nemen in heel Europa hun toekomst in handen. Dat is de boodschap van het boek Het klein verzet van Tine Hens, dat recent verscheen bij EPO in samenwerking met Denktank Oikos. Het is het resultaat van gedegen en doorleefde onderzoeksjournalistiek. Tijdschrift Oikos publiceert met plezier een deel van het boek, dat toont dat ook in Portugal niet alleen de crisis heeft toegeslagen, maar ook en vooral dat mensen een nieuw alternatief aan het ontwikkelen zijn.

Verder een interview met Chantal Mouffe over de broodnodige versterking van het politiek bewustzijn, en een pleidooi van Barbara Unmüßig, voorzitter van de Heinrich Böll Stichting, om tegenover de tendens van monetarisering van de natuur het voorzorgprincipe te bekrachtigen.

Een ontluisterend staaltje van ‘democratische besluitvorming’ leren we kennen in een artikel van Bart Staes & Petra De Sutter: Chemische industrie pleegt een coup op EU-wetgeving over hormoonverstorende stoffen. Na toenemend wetenschappelijk bewijs over de gevaren van hormoonverstorende stoffen wordt de Europese Commissie verplicht om op de proppen te komen met duidelijke criteria om deze stoffen te reguleren. Maar wat volgde, was een coup van de chemische industrie op het wetgevende proces met als doel de miljardenwinst te vrijwaren.

In de rubriek Aangeboden: Smartphones maken ons minder SMART, van Marleen Verbruggen, en een open denkoefening van Stefaan Segaert rond de financiële en sociale architectuur van een lokale ruilhandelskring: van LETS naar LETS-plus?

In de rubriek Literair: gedichten van Alain Delmotte (Leerdicht Over De Bomen, Ontmoeting op weg naar school, Vier wandelingen in het Astridpark Kortrijk, Leerdicht over het ademhalen), een tekening van Redmond, en drie publicaties uit Ecopolis EcoFuture: een kortverhalenwedstrijd voor jong schrijftalent dat verder kijkt dan morgen.

Pagina 1 van 2

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.