Oikos

Deze opinie verscheen op Knack Forum van woensdag 20 februari 2013

Voedsel kost niets meer en juist daarom is de sociale en ecologische kost enorm.

De crisis over gesjoemel met paardenvlees toont opnieuw dat voedsel geen gewone koopwaar is. Voor de meeste mensen betekent het een wereld van verschil of ze koeien- of paardenvlees eten. Net zoals voor anderen vlees eten tout court een belangrijke zaak vormt. De reden hiervoor is dat eten tot het wezen van onze cultuur hoort. Wat en hoe we eten, met wie en waar we eten en hoeveel tijd we over hebben voor de aankoop, de bereiding en het verorberen van voedsel, maakt wie we zijn als individu en als gemeenschap. 

Er zijn zo van die boeken die je zou willen kunnen opeten omdat ze zoveel voedsel voor de geest schenken. En een ervan heeft zijn titel niet gestolen: De Hongerige Stad van de Britse Carolyn Steel. Vijf jaar na verschijning heeft dit boek nog niets van zijn actualiteitswaarde verloren, die paradoxaal genoeg verkregen wordt door de veelheid aan historische inzichten over de relatie tussen steden en voedsel. Nu Carolyn Steel volgende week dinsdag terug in ons land is voor een lezing, leggen we graag nog enkele inzichten uit het boek op de keukentafel. En dat doen we in twee delen, vandaag krijgt u de brunch, na het weekend het diner.

In 1928 voorspelde J.M. Keynes dat er 100 jaar later een vrijetijdmaatschappij zou ontstaan. Het kapitalisme was in staat de productiviteit met rasse stappen te doen stijgen. Daardoor zou er een maatschappij van overvloed ontstaan en dus de materiële behoeften voldaan. Eerst moest de bevolking wel door een onzalig kapitalisme, een pact met de duivel sluiten. Dan lonkte de utopie van de vrije tijd: schaarse arbeidstijd en onbegrensde mogelijkheden om zich aan cultuur en vrijheid te wijden. Dan zouden er andere problemen komen: de mens die een zinvolle invulling moet geven aan die nieuwe vrijheid. Het boek How much is enough? van Robert en Edward Skidelsky inspireerden ons om Keynes’ claim te onderzoeken.


De ondertekenaars van deze tekst getuigen dat de "11 van Wetteren" worden gesteund door een ruime waaier van organisaties die net als zij moeten vaststellen hoe moeilijk het is het debat over essentiële maatschappelijke keuzes op de politieke agenda te krijgen.