logo

vrijdag, 25 november 2016 08:56

'Nostalgie: vroeger was het altijd beter' Uit: Tijd en Leeftijd

Written by Warda El-Kaddouri
Rate this item
(0 votes)

Hoe we tijd beleven hangt ook gedeeltelijk af van de tijd waarin we leven. Volgens ouderen was het vroeger altijd beter. Het is een terugkerend element bij elke generatie op elk moment en op elke plaats. ‘De goeie, oude tijd!’ is universeel. Grootouders die praten over the golden sixties en ouders die blijven herhalen dat ‘tachtig prachtig’ was. Was het vroeger echt altijd beter? Of is nostalgie een filter voor de negatieve ervaringen uit het verleden en een vergrootglas voor de positieve? Ik betrap mezelf er al op dat ik ook vergelijkingen maak met het nu en mijn eigen kindertijd en jeugd. Terwijl mijn jongste zus ontelbare series schaamteloos bingewatchet op Netflix, mijmer ik over de tijden waarin we konden uitkijken naar die vaste dag in de week waarop onze favoriete soap wordt uitgezonden. Collectief zeven dagen lang in spanning afwachten wordt nu vervangen door urenlang in afzondering en alleen als een zombie aflevering na aflevering te kijken.

De technologische vooruitgang van de voorbije eeuw was revolutionair en amper bij te houden. Vooral in de naoorlogse periode explodeerde de levensstandaard en werd de markt overspoeld met luxeproducten. Op de drempel van de eenentwintigste eeuw kende ook de informatie- en communicatietechnologie een onvoorstelbare versnelling. Het gevoel is doorheen de eeuwen steeds hetzelfde: alles gaat te snel. Een van de meest spectaculaire vernieuwingen was ongetwijfeld die van realtimecommunicatie via telegraaf en telefoon. In de periode dat mijn grootvaders als gastarbeiders naar Europa trokken en hun gezin in het Rifgebergte voor enkele weken, maanden tot een jaar moesten achterlaten, zochten ze naar manieren om met elkaar te communiceren. Een telefoon was niet voorhanden en brieven waren geen optie want lezen en schrijven kon niemand. Ze kwamen op het idee om hun stem op een videobandje met de radio op te nemen en via de post naar Marokko op te sturen. Het duurde soms weken voordat zo’n luisterbrief aankwam en nog eens weken voordat ze een antwoord met de nieuwtjes uit het dorp ontvingen. Hoe gaat het met de koeien, zijn de olijvenbomen gezond, regent het genoeg, wie is gestorven, wie is getrouwd? Vaak was het nieuws al geen nieuws meer op het moment dat het door zijn ontvanger werd beluisterd.

Vandaag communiceren we niet enkel in realtime met elkaar via talrijke kanalen zoals telefoon en mails, maar ook all the time. Er zijn dagen waarop ik duizel van de schermen waar ik doorheen de dag urenlang op kijk: de laptop op het werk, de telefoon op de trein, de tablet thuis. Af en toe naar een boek of papieren krant grijpen, geeft me rust. Mijn notificaties voor berichten en mails uitschakelen is soms een zegen. Mijn telefoon eens thuis vergeten of met een lege batterij vertrekken vind ik stiekem niet zo erg. Het perverse van sociale media is dat ze naast sociaal ook antisociaal kunnen functioneren. We spenderen meer virtuele dan reële tijd met elkaar. Voorheen hadden we geen keuze dan het hier en nu ten volle beleven. We zaten vast en afgesloten van gebeurtenissen ver weg in tijd en ruimte. Je kon uitsluitend het moment ervaren waar je was. Nu proberen we het hier en nu enkel vast te leggen voor later en vergeten we het te beleven. We zien de wereld te vaak door de lens van een camera om een moment onsterfelijk te maken dat nooit echt heeft geleefd. Honderden, duizenden, miljoenen foto’s maken, doen we gewoon omdat het kan. Om ze nadien niet meer opnieuw te bekijken, te vergeten en uiteindelijk te verliezen. Een volledige generatie cultureel erfgoed dat enkel digitaal bestaat zonder toekomstperspectieven. Wanneer ik tijdens de vakantie dan eindelijk eens mijn foto’s wil selecteren en afdrukken om in een fotoalbum te plakken, besef ik dat het onbegonnen werk is. De tijd heeft me al ingehaald. Ik leef sneller dan ik de momenten kan vastleggen en bewaren. Ja, vroeger was het beter.

Dit is een stuk uit het essay 'Tijd en Leeftijd'. Benieuwd naar de volledige tekst? Kom dan op zaterdag 26/11 naar het STUK in Leuven voor de feestelijke lancering van Oikos 80, met daarin de tekst over Tijd en Leeftijd.  Bovendien kun je tijdens een rondetafelgesprek met haar gedachten uitwisselen!

Read 437 times Last modified on vrijdag, 25 november 2016 09:45

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.