Oikos

‘De markt voorbij. Voor een hedendaagse politieke ecologie’ is een nieuwe publicatie van Oikos in samenwerking met Socialisme 21. Het boek bundelt teksten van de in 2007 overleden Franse denker André Gorz. Het boek werd samengesteld door Johny Lenaerts en Roger Jacobs, die ook bij elk van de vier delen een gedegen inleiding schreef. Het boek bevat ook voorwoorden van Dirk Holemans en Jan Blommaert en een biografische schets door Roger Jacobs.

André Gorz was een van de belangrijkste kritisch linkse filosofen uit de 20ste eeuw. Zijn gedachtegoed heeft niet alleen heel de linkerzijde in Europa beïnvloed, tevens zette het de ‘groene politiek’ op de linkse agenda. Hij is zonder meer een pionier van de politieke ecologie. Zijn ideeën en analyses winnen aan belang nu de wereld geconfronteerd wordt met één van de grootste crises uit de geschiedenis. Voor Gorz vormen de huidige financiële crisis, de crisis van de arbeid en de ecologische crisis bovendien één geheel. Volgens hem moeten we echter niet enkel deze crisis overwinnen, maar heel het kapitalisme. Gorz: ‘Het is onmogelijk een klimaatcatastrofe te vermijden zonder radicaal te breken met de methodes en de logica die er sedert honderdvijftig jaar aanleiding toe geven.’

‘De markt voorbij’ is het vijfde vertaalde boek van Gorz, waarin het postuum werk ‘Ecologica’(Ed. Galilée, Paris, 2008) integraal is opgenomen. Gorz legt een theoretische basis voor onder andere de verontwaardiging over de graaicultuur, het belang van arbeidsherverdeling en autonome tijd, de toenemende kloof tussen arm en rijk en de toestand van onze planeet. Hij denkt ook na over alternatieven en ziet grote mogelijkheden in de digitale revolutie.

Gorz’ werk roept overigens actuele vragen op: wat betekent vooruitgang? Hoe voorkomen we sociale ongelijkheid? Wat moet de huidige generatie opofferen met het oog op de toekomst?

‘De markt voorbij. Voor een hedendaagse politieke ecologie’ (ISBN: 9789081530514) telt 262 bladzijden en kan besteld worden bij Oikos voor € 12 (+ € 2 verzendingskosten), door storting op het rekeningnr. 001-5987701-64 van Oikos vzw met als vermelding ‘De markt voorbij’.

Het bewustzijn groeit dat de gangbare economische groei problemen veroorzaakt die de basis van de economie zelf aantasten. Een belangrijk signaal van dit bewustzijn is de aandacht die het boek Prosperity without Growth wereldwijd krijgt. Ook de vertaling Welvaart zonder Groei in eigen land is een succes. Uitgebracht door uitgeverij Jan Van Arkel & Oikos in september 2010 was de eerste druk voor het jaareinde uitverkocht.

De debatten die Oikos organiseerde over het boek, inspireerde diverse panelleden tot originele bijdragen. Tevens vroegen Oikos en Crosstalks een aantal frisdenkers uit verschillende domeinen om hun visie op Welvaart zonder Groei uit te schrijven. Dat gaat van een directe reactie op ideeën uit het boek tot het formuleren van heel concrete oplossingen. Al deze bijdragen zijn nu gebundeld in het cahier WELVAREN ZONDER GROEI. Deze nieuwe publicatie toont dat ook in eigen land heel wat mensen bezig zijn met de toekomst. Een toekomst waarin welvaart wel eens heel anders ingevuld zal worden dan vandaag de dag.

Het cahier telt vijftien bijdragen, met als auteurs onder meer Geert De Paul (Community Land Trust); Frédéric Van Malleghem (Cambio), Dries Maes (UHasselt), Olivier Marquet (Triodos), Bart Staes (Groen!), Johan Eyckmans (KULeuven), Bernard Lietaer en Dominique Meda.

Het cahier werd gelanceerd op een themadebat tijdens Het Groene Boek op zondagmiddag 29 mei 2011.

WELVAREN ZONDER GROEI. Concrete ideeën voor een groene economie (ISBN 9789081729703) (Editors: Dirk Holemans, Sara Engelen en Marleen Wynants), is verkrijgbaar aan € 8 (+ € 2 verzendingskosten) en kan besteld worden door overschrijving op het rekeningnr. 001-5987701-64 van Oikos vzw met als vermelding 'cahier Welvaren zonder Groei'.

Het zat er al even aan te komen: de elektrische auto wordt de nieuwe hype. Daarom vroeg Oikos aan Johan Malcorps om de voor- en de nadelen op een rij te zetten en het bredere kader te schetsen. Hoe moeten we vanuit ecologisch perspectief kijken naar de elektrische auto? Een sterke bijdrage, straks te lezen in Oikos 52, maar nu al in voorpublicatie op de site gepost.

Op 4 april 2009 bestaat de NAVO zestig jaar en dat wordt gevierd op een top in Straatsburg waarbij president Obama voor het eerst sinds zijn aanstelling Europa aandoet. De NAVO is de internationale instelling die de band tussen Europa en de VS concreet maakt, met behalve de VS en Canada 24 Europese lidstaten. Het is een bastion dat sinds de jaren vijftig de militaire verdediging en samenwerking van de westerse legers regelt, een evidente speler in het geo-politieke landschap waar weinig burgers van de lidstaten zich vragen bij stellen. Toch klinkt er sinds een aantal jaren protest tegen de daden en zelfs het bestaan van de NAVO. Tijdens de komende top in Straatsburg worden er duizenden betogers verwacht, die aangekondigd hebben op een geweldloze manier de top te willen verstoren.

Op zaterdag 21 maart warmden enkele honderden Belgische protestanten zich hiervoor al op in Evere bij Brussel. Ze waren 'burgerlijk ongehoorzaam' en probeerden het militaire hoofdkwartier van de NAVO binnen te dringen “om het te sluiten”. Waarom offeren jongeren en ouderen uit alle hoeken van het land een zonnige zaterdag op aan een actie die zoals verwacht snel eindigde met een heleboel administratieve aanhoudingen?

Op dinsdag 3 februari organiseerden Oikos en Vooruit een lezing en debat met de Nederlandse ex-leraar en geroemde schrijver en cultuurcriticus Cyrille Offermans. In dit stuk zet ik interessante punten uit deze lezing in het licht van ervaringen als leerkracht vandaag. De invloed van het alomtegenwoordige vrije marktdenken laat zich ook in het onderwijs gelden. Dat is geen goede zaak voor onze toekomst. In de plaats van hen op te leiden tot gemotiveerde, bewuste, kritische burgers die zich met zelfvertrouwen door het maatschappelijke, politieke en economische landschap bewegen, gaan scholen vaak mee in het opgelegde model. Dat model is gebaseerd op economische groei in de plaats van een duurzamere wereld in de toekomst. Iedereen schijnt aan te nemen dat leerlingen naar school gaan om een plaats te verwerven op de arbeidsmarkt, dat arbeid dient om te produceren, en dat we produceren om te consumeren. Het wordt tijd dat we onze kritische zin en creativiteit terug bovenhalen en op zoek gaan naar een ander onderwijs om diezelfde leerlingen en hun kinderen een toekomst te bieden.

Klaar voor de toekomst: een nieuw sociaal contract voor een ecologische transitie.
Wuppertal Institut, Prof. dr. Wolfgang Sachs e.a.

Deze vertaling is gebaseerd op het laatste boek van Wolfgang Sachs:
‘Zukunftsfähiges Deutschland in einer globalisierten Welt. Ein anstoß zur gesellschaftlichen Debatte.’ (Frankfurt, Fischer, 605 p.).
Het is een voorpublicatie uit Oikos (Forum voor sociaal-ecologische verandering) nr. 48, lente 2009.
Vertaling: Dirk Geldof

Download het document hier