logo

Kijk het gegeven paard in de bek

Voedsel kost niets meer en juist daarom is de sociale en ecologische kost enorm.

De crisis over gesjoemel met paardenvlees toont opnieuw dat voedsel geen gewone koopwaar is. Voor de meeste mensen betekent het een wereld van verschil of ze koeien- of paardenvlees eten. Net zoals voor anderen vlees eten tout court een belangrijke zaak vormt. De reden hiervoor is dat eten tot het wezen van onze cultuur hoort. Wat en hoe we eten, met wie en waar we eten en hoeveel tijd we over hebben voor de aankoop, de bereiding en het verorberen van voedsel, maakt wie we zijn als individu en als gemeenschap. 

Add a comment

Lees meer

Geld en duurzaamheid

cover-geldenduurzaamheidhrWoensdag 28 november stelde Oikos, samen met Kauri, Fairfin, Vooruit en Club of Rome-CoR EU, het boek Geld en duurzaamheid voor aan een geïnteresseerd publiek. Deze publicatie is de vertaling van het oorspronkelijke rapport van de Club van Rome Money and Sustainability, en werd gerealiseerd door Oikos en Uitgeverij Jan Van Arkel.

Auteur Bernard Lietaer plaatste in zijn uiteenzetting geld en de daaraan verbonden crisissen in een breder kader. Hij toonde aan hoe het monopolie van één munt, en de daarmee gepaard gaande speculatie, bankenschulden en economische groei de huidige, structurele crises hebben veroorzaakt.

Add a comment

Lees meer

Boeklancering 'Geld en duurzaamheid'

De financiële crisis is veroorzaakt door het onverantwoord gedrag van bankiers en speculanten. Dat is de gangbare uitleg die ons gerust stelt. Want door de speculatie in te dijken en banken beter te reguleren komt alles terug in orde.

Of is er meer aan de hand? Volgens Bernard Lietaer wel. Hij graaft dieper en ziet het monopolie van één munt, gebaseerd op bankenschulden en economische groei, als oorzaak van de structurele crises. Lietaer pleit dan ook voor een ‘ecologie van het geld’, waar in een monetair ecosysteem naast de conventionele munt ook verschillende complementaire munten bestaan. Zo daalt de kwetsbaarheid van ons financieel-economisch systeem en wordt het ook beter mogelijk om sociale en ecologische doelstellingen te bereiken.

Add a comment

Lees meer

"Let us start already": utopie, maar nu direct

Verandering is niet alleen mogelijk, maar geeft plezier en betekent meer levenskwaliteit. Hoe onze speelruimte benutten om onze levensstijl en economie in duurzame zin om te gooien?

Het Goethe-Instituut Brussel ontvangt op 16 oktober 2012 de Duitse auteur Harald Welzer. Welzer is vooral bekend om zijn werk rond het nazisme en de voorbije jaren rond de culturele gevolgen van klimaatverandering.

Nu wil hij met het publiek zijn zoektocht delen naar alternatieven voor het neoliberale groeimodel waarin de Westerse wereld is gesukkeld.

Add a comment

Lees meer

Boeklancering 'Mensen maken de stad'

Vrijdag 7 september werd de nieuwe Oikos-publicatie Mensen maken de stad gelanceerd in de Gentse Minardschouwburg. Meer dan 150 geïnteresseerden waren aanwezig op een boeiende studienamiddag met ook een artistieke insteek, dankzij de samenwerking met Vooruit.

Add a comment

Lees meer

Mensen maken de stad

Mensen_maken_de_stadDe voorbije twee jaar bouwde Oikos een academisch netwerk uit op het vlak van stedelijkheid. Twintig onderzoekers en professoren uit verschillende domeinen maakten een analyse op van de 'staat van de stad'. Hoe staat het onder meer met wonen, ecologie, participatie en diversiteit in de stad? Vanuit deze analyse schetsten ze de grote uitdagingen en de krachtlijnen voor een toekomstgerichte stad. Het resultaat van deze denkoefening is het boek Mensen maken de stad. Bouwstenen voor een sociaal-ecologische toekomst. Een uitgave van EPO, met bijdragen van onder meer Stijn Oosterlynck, Eric Corijn, Filip De Rynck en Pascal De Decker.

Add a comment

Lees meer

Lezing Carolyn Steel: Hungry City

Hungry_CityHoe komt voedsel op ons bord terecht, we staan er nauwelijks bij stil. We wonen massaal in de stad, en we zijn ons zelden bewust van de relatie die er bestaat tussen onze leefomgeving en onze voeding. Carolyn Steel brengt de band tussen voedsel en stad op unieke wijze aan het licht in haar bestseller Hungy City, een enthousiast en visionair boek, dat in het Nederlands als De hongerige stad verscheen.

Add a comment

Lees meer

Tweede editie van Het Groene Boek

FlyerHet Groene Boek 2012 is op 6 mei 2012 aan zijn tweede editie toe. Net als vorig jaar bieden we een podium aan auteurs die de omslag naar een ecologische en rechtvaardige samenleving belichten. Er is plaats voor kritische analyses, verse ideeën, praktijkverhalen, literatuur en documentaires. Dit jaar wordt bovendien volop ingezet op interactie en dialoog.

Tijdens Het Groene Boek gaan mensen uit verschillende velden van de samenleving met elkaar in gesprek. We ontvangen zowel literaire auteurs, wetenschappelijke experten als denkers uit het middenveld.

Pol Hoste, Paul Baeten-Gronda en Rachida Lamrabet, drie generaties schrijvers, gaan rond de tafel zitten met Jos Geysels. Hoe ervaren zij het ecologische vraagstuk doorheen de tijd? Anderen gaan pittige discussies aan, zoals Bart Staes over GGO’s. Jeugdschrijver Patrick Lagrou vertelt over zijn Klimaatreeks en vegetariër Tobias Leenaert spreekt over visconsumptie.

We ontvangen ook de Britse schrijfster Saci Lloyd. Haar bestseller The Carbon Diaries verscheen in het Nederlands als Dagboek van een klotejaar en wordt in de VS verfilmd. In haar meermaals bekroonde werk beschrijft ze de gevaren van de klimaatverandering op jongerenmaat. Steven Vromman gaat met deze populaire jeugdauteur in gesprek.

Op het programma ook twee grote debatten, waarvoor we Andrew Simms, Policy Director van de Britse New Economics Foundation, mogen verwelkomen. Het eerste debat focust op de transitie naar een samenleving die binnen de sociaalecologische grenzen blijft. Met Oscar Van den Boogaard, Lieze Cloots (BBL) en Aviel Verbruggen (IPCC). Over de centrale vraag van het tweede debat: moeten we allemaal langer en harder werken? wisselt Simms van gedachten met professor Philippe Van Parijs en schrijver Jeroen Theunissen. Dit thema keert terug bij de bespreking van het gedachtegoed van de Franse denker André Gorz door Marius de Geus.

Verder op de agenda ook een boeiend panelgesprek over ruil- en deeleconomie, denk aan autodelen, klerenruil en plukboerderijen. Michel Bauwens, enige belg op de (En)Rich List, komt het peer to peer-principe toelichten. De dag wordt afgesloten door de Amerikaanse archeoloog en professor antropologie Brian Fagan, die de geschiedenis van mens en water op boeiende wijze met elkaar verbindt.

Naast de lezingen en debatten is er volop ruimte voor interactie: speeddate met verschillende organisaties in de transitie-arena of ga in dialoog over specifieke thema’s aan de trage tafels. Verder selecteerden we spraakmakende documentaires over sociaalecologische thema’s. Nic Balthazar is presentator van de dag.

Meer informatie vind je hier.

Add a comment

Slow Science seminarie op 30 maart

Het ontslag van Barbara Van Dyck aan de K.U.Leuven wegens haar deelname aan een actie tegen genetisch gemodificeerde aardappelen in mei 2011 lokte heel wat controverse uit. Maar dit ontslag en de argumenten die men ervoor gebruikt zijn een symptoom van iets wat nog veel verder gaat. De universiteit wordt steeds meer een wetenschapsbedrijf, dat in groeiende mate afhankelijk is van industriële belangen, marktmechanismen en concurrentie. Wetenschap is tegenwoordig voornamelijk een instrument voor technologische innovatie en groeiende concurrentie op de geglobaliseerde markt. Deze verschuiving beperkt de keuze in onderzoeksonderwerpen en bedreigt de kwaliteit van de geproduceerde kennis.

Om deze redenen moeten we ‘slow science’ verdedigen en promoten. Net zoals de ‘slow food’-beweging kwalitatieve voeding verdedigt tegenover fast food, pleit slow science ervoor om het huidige klimaat in de universiteiten, waar snel, competitief en gericht onderzoek de maatstaf is, te wijzigen. Op vrijdag 30 maart willen we in drie verschillende workshops nadenken over verschillende strategieën om slow science mogelijk te maken.

Na een inleiding door Isabelle Stengers (ULB) & Chris Kesteloot (KULeuven) en een gesprek geleid door Sigrid Sterckx (Ugent), kan je kiezen tussen drie thematische workshops:

Festina Lente! Discussing a Slow Science Charter and action plan to work with it
De laatste tijd circuleren er reeds verschillende slow science-manifesten en pleidooien, ook binnen de Belgische universiteiten. In deze workshop stellen we een Slow Science Charter voor, waarin verschillende thema’s – zoals vrij onderzoek, keuze van onderzoeksonderwerpen, privatisering van kennis, werkomstandigheden van academisch personeel – aan bod komen. De bedoeling is dit Charter te bespreken en uit te denken hoe ermee gewerkt kan worden.

‘Citizen Science’: bridging the gap
Onderzoek is tegenwoordig zodanig beperkt en toegespitst op nieuwe technologieën, dat de enorme uitdaging om onze maatschappij rechtvaardiger en duurzamer te maken niet wordt aangepakt. Onderzoek moet transdisciplinair en relevant zijn. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat wetenschappers en burgers samen kennis verzamelen en uitbouwen, met economische, sociale en ecologische rechtvaardigheid als doel? In deze workshop wordt het begrip burgerwetenschap en het belang ervan toegelicht.

Een workshop met bijdragen vanuit verschillende hoek:

  • Cathérine Bourgain van de Fondation Science Citoyennes (Fr), met een rijke ervaring op vlak van burgerwetenschap;
  • Daan Janssens van CATAPA, een ngo die academische partners aanspreekt om maatschappelijk relevant onderzoek te laten verrichten
  • Jozefien De Marrée (VUB), coördinator Vlaams Netwerk Wetenschapswinkels en Mieke De Lathouwers (UA) van de Wetenschapswinkel Antwerpen, over burgerwetenschap in Vlaanderen.

Moderator is Dirk Holemans (coördinator Oikos).

Against commodification and enclosure of scientific knowledge: Towards a University of the Commons
Onderzoek wordt in toenemende mate geprivatiseerd en ontoegankelijk gemaakt door een kleine groep academische uitgeverijen en bedrijven. Wetenschappelijke kennis wordt gecommercialiseerd terwijl overheden besparingen doorvoeren en het neoliberale onderwijsbeleid agressieve concurrentie stimuleert. De centrale vraag tijdens deze workshop luidt: wat zijn de rechten en verantwoordelijkheden van onderzoekers, en hoe kunnen we ervoor zorgen dat wetenschappelijke kennis voor iedereen beschikbaar wordt?

Eric Corijn (VUB) en Lieven de Cauter (KULeuven) sluiten de namiddag af.

Uitnodiging en programma (Engels)

Info en inschrijving: threerottenpotatoes@gmail.com

In het nieuwste Oikos-nummer verscheen een lezing van Isabelle Stengers over slow science. Ontvang je graag een proefnummer, dan volstaat een mailtje naar info@oikos.be.

Add a comment

De commons als toekomstmodel

Met de financieel-economische crisis verkeren zowel de markt als de staat (Europa inbegrepen) in een systeemcrisis. In deze omstandigheden is het belangrijker dan ooit om alternatieve vormen van samenwerking en beheer te ontwikkelen, en hierbij vormen de zogenaamde commons een veelbelovend alternatief. Het gaat hierbij over samenwerkingsverbanden tussen mensen, los van markt en staat.

Het is dan ook geen toeval dat Elinor Ostrom in 2009 de Nobelprijs voor Economie ontving voor haar werk over de commons. In haar werk toont ze duidelijk aan dat mensen over heel de wereld op een heel effectieve wijze uiteenlopende zaken als commons beheren, zoals natuurlijke grondstoffen, voedselsystemen, of nieuwe vormen van samenwerking ontwikkelen (zoals open source software). Het is duidelijk dat de theorie van de commons en haar verdere ontwikkeling in de praktijk de groene politiek kan voeden en kan uitgroeien tot een evenwaardige beleidsoptie in de toekomst.

Affiche commons congresKunnen de commons welvaart een nieuwe invulling geven? Om op die vraag een antwoord te geven, organiseert Oikos i.s.m. met Etopia en de Green European Foundation een internationaal congres over de commons, en wel op 9 maart in Brussel. Experts als Tine De Moor (Universiteit van Utrecht) en Tom Dedeurwaerdere (UCL) komen aan het woord, en in workshops wordt dieper ingegaan op verschillende domeinen waar de commons van grote betekenis zijn: kennis, ecologische infrastructuur, collectieve productie en consumptie, financiën en economie en genetisch erfgoed. Inschrijven doe je via mail naar info@oikos.be. Het programma en verdere praktische informatie vind je hier.

Na het congres geeft Amerikaans blogger en activist David Bollier een lezing over de commons als toekomstmodel. Zijn werk spitst zich toe op het heroveren van de commons, het begrijpen van de wijze waarop de digitale technologieën de democratische cultuur wijzigen, de strijd tegen de uitwassen van de intellectuele eigendomsrechten, het versterken van de rechten van de consument en het promoten van burgeractivisme. Ook hiervoor kan je nog inschrijven.

Cover_Commons_brochure

 

Naar aanleiding van dit congres vertaalde Oikos i.s.m. Bureau de Helling (NL) een publicatie van de Heinrich Böll Stiftung, waarin het concept wordt uitgelegd en concrete voorbeelden worden beschreven. “Gemeengoed - delen brengt welvaart” is verkrijgbaar bij Oikos, bestellen kan door storting van € 4 + € 2 verzendingskosten op rekeningnummer BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw met in de mededeling de titel van de publicatie (Commons - Gemeengoed) en je adres

Add a comment

Doneer

Wil je Oikos steunen als onafhankelijk platform? Dan kan door een bijdrage – groot of klein - te storten op BE29 0015 9877 0164 (BIC: GEBA BE BB) van Oikos vzw.

Over Oikos

Oikos wil een toonaangevend forum zijn voor de sociaal-ecologische tegenstroom. Oikos vertrekt vanuit de analyse dat het gangbare economische model ecologisch niet duurzaam is, en dat de emancipatie van velen in onze samenleving en de wereld nog lang niet voltooid is. Oikos behandelt alle dimensies van dit streven naar verandering: de onderliggende ethiek, de analyse van de bestaande toestand, de ontwikkeling van alternatieven en de politieke strategie.

Gratis proefnummer

Wil je graag een gratis proefnummer ontvangen van Oikos? Dat kan! Vul op deze pagina jouw gegevens in en wij sturen jou het laatste Oikos nummer als gratis proefnummer op.